Rủi ro chính của cổ phiếu TVN là gì?

Dự án khởi công từ năm 2007, tạm dừng thi công từ 2013 đến nay do nhiều vướng mắc. Kiểm toán viên (AASC) đưa ra ý kiến ngoại trừ vì không thể xác định được ảnh hưởng của các vấn đề liên quan Dự án đến các khoản mục Trả trước cho người bán, Chi phí xây dựng cơ bản dở dang, Phải trả người bán, Chênh lệch tỷ giá hối đoái và chi phí lãi vay được vốn hóa. Ngày 17/4/2025, Tisco và MCC đã ký Thỏa thuận chấm dứt, thanh lý Hợp đồng EPC số 01#EPC/TISCO-MCC; Tổng công ty đang phối hợp xử lý theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Thủ tướng Chính phủ.

→ Dự án chậm tiến độ/vượt vốn đầu tư → chậm ghi nhận doanh thu, chi phí tài chính tăng.

Dự án khởi động từ 2009 nhưng dừng lại ở hạng mục bóc đất đá tầng phủ do vướng mắc kỹ thuật, môi trường; đang tạm dừng hoạt động chờ quyết định của Chính phủ về chủ trương tiếp tục triển khai. Kiểm toán viên đưa ý kiến ngoại trừ vì không thể xác định được các điều chỉnh cần thiết đối với giá trị dự phòng đầu tư vào công ty này (giá gốc khoản đầu tư 274,24 tỷ VND, dự phòng mới trích 3,84 tỷ VND tại 31/12/2025) và ảnh hưởng đến các chỉ tiêu khác trên BCTC hợp nhất.

→ Dự án chậm tiến độ/vượt vốn đầu tư → chậm ghi nhận doanh thu, chi phí tài chính tăng.

Ngày 20/6/2025, Chi cục Thuế khu vực VII ban hành Quyết định xử lý vi phạm hành chính số 1165/QĐ-XPHC liên quan việc khai phí bảo vệ môi trường đối với quặng nghèo nguyên khai tại Mỏ sắt Tiến Bộ khai thác từ 2017 đến 2024, tổng số tiền Công ty CP Gang thép Thái Nguyên phải nộp tính đến ngày ban hành quyết định là 225,52 tỷ VND (gồm tiền phạt hành chính, phí bảo vệ môi trường và tiền chậm nộp phí). Công ty đã tạm nộp 1.009 tỷ VND theo quyết định và đang khởi kiện quyết định này tại Tòa án nhân dân khu vực I - Thái Nguyên nên chưa ghi nhận đầy đủ nghĩa vụ phải nộp (nếu có).

→ Thiên tai/dịch bệnh/sự cố → gián đoạn hoạt động → doanh thu giảm, phát sinh chi phí khắc phục.

Tổng công ty chuyển đổi sang công ty cổ phần từ 01/10/2011 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành quyết toán cổ phần hóa, do phát sinh nhiều vướng mắc về xử lý tồn tại đất đai khi cổ phần hóa (xác định giá trị lợi thế vị trí địa lý, giá trị quyền sử dụng đất khi bàn giao từ doanh nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần) giữa hai giai đoạn Nghị định 109/NĐ-CP và Nghị định 59/NĐ-CP. Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan đang trong quá trình thực hiện việc quyết toán theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; kiểm toán viên chưa xác định được ảnh hưởng của vấn đề này đến BCTC hợp nhất năm 2025.

Tại 31/12/2025, một số công ty trong hệ thống có công nợ khó đòi trên 10 tỷ đồng: Công ty CP Gang thép Thái Nguyên (544,8 tỷ đồng), Công ty CP Kim khí Hồ Chí Minh (47,1 tỷ đồng), Công ty Cổ phần Kim khí Hà Nội (44,8 tỷ đồng), Công ty TNHH Nippovina (24,8 tỷ đồng), Công ty TNHH Natsteelvina (21,4 tỷ đồng), Công ty TNHH Kim khí Miền Trung (14,5 tỷ đồng), Công ty TNHH MTV Thép Miền Nam (11,3 tỷ đồng). 11 công ty thuộc danh mục phải giám sát tài chính đặc biệt tại 31/12/2024.

Báo cáo tài chính của công ty liên kết Agility (đầu tư gián tiếp qua Công ty CP Giao nhận kho vận Ngoại thương Việt Nam - Vinatrans) dùng để hợp nhất theo phương pháp vốn chủ sở hữu chưa được kiểm toán tại thời điểm phát hành BCTC hợp nhất, do tỷ lệ sở hữu gián tiếp thấp nên khó tác động đến việc thu thập BCTC đã kiểm toán kịp thời; kiểm toán viên đưa ra ý kiến ngoại trừ do chưa xác định được độ tin cậy của thông tin sử dụng để hợp nhất.

→ Cơ cấu tài chính/đòn bẩy → ảnh hưởng chi phí vốn và rủi ro thanh toán.

Trong năm 2025, một số công ty trong hệ thống VNSTEEL vẫn kinh doanh thua lỗ hoặc hiệu quả sinh lời âm: Công ty TNHH Ống thép Việt Nam (Vinapipe, ROE -4%, ROA -1%), Công ty TNHH Chế biến Tôn mạ màu Nippovina (ROE -54%, ROA -5%); ngoài ra Công ty Cổ phần Thép Tấm lá Miền Nam đang trong quá trình giải thể. Nhiều công ty còn lỗ lũy kế (Thép Tấm lá Miền Nam, Tư vấn MDC-VNSTEEL, Natsteelvina, Ống thép Việt Nam, Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung, Nippovina, Thép Đà Nẵng).

→ Gián đoạn vận hành/chuỗi cung ứng → chậm tiến độ, chi phí phát sinh tăng.

Ngành thép trong nước tiếp tục đối mặt tình trạng cung vượt cầu khi nhiều dự án mới đi vào hoạt động, gia tăng mức độ cạnh tranh trên thị trường; áp lực cạnh tranh từ thép nhập khẩu (đặc biệt từ Trung Quốc, Ấn Độ và các nước ASEAN) vẫn ở mức cao. Hoạt động xuất khẩu thép gặp khó khăn do các biện pháp phòng vệ thương mại và rào cản thuế quan ngày càng gia tăng tại nhiều thị trường, đặc biệt chính sách thuế quan mới của Mỹ gây áp lực lên thương mại hàng hóa quốc tế. Nhu cầu tiêu thụ thép toàn cầu hầu như không tăng trưởng; giá thép thành phẩm giảm sâu hơn, phản ánh sức ép cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt, biên lợi nhuận của nhà sản xuất bị thu hẹp.

→ Cạnh tranh gia tăng → thị phần/giá bán chịu áp lực → doanh thu và biên lợi nhuận giảm.