Khái niệm cơ bản về RSI đã được giải thích trong bài RSI là gì?. Bài này thuộc chuỗi bài về RSI, đi sâu vào 1 câu hỏi cụ thể và trình bày các quan điểm khác nhau của giới phân tích kỹ thuật — đây là quan điểm tham khảo, không phải khẳng định.
⚠️ Lưu ý trước khi đọc tiếp
Mọi chỉ báo kỹ thuật — kể cả chỉ báo trong bài này — chỉ thực sự đúng khi được đọc trong đúng bối cảnh Pha dòng tiền và cấu trúc thị trường của từng mã. Tách rời khỏi bối cảnh này, cùng 1 tín hiệu có thể đúng với mã này nhưng sai hoàn toàn với mã khác.
Câu trả lời ngắn
Nhiều tài liệu phân tích kỹ thuật cho rằng RSI không dao động đều trong khoảng 0–100. Khi xu hướng giảm rõ, RSI thường nghiêng về nửa dưới của thang: các nhịp hồi hay chững lại quanh vùng 50–60 chứ ít khi chạm 70, còn đáy của các nhịp giảm có thể xuống 20–30 hoặc thấp hơn. Đây là hình ảnh đối xứng của bài RSI trong xu hướng tăng: vùng nào là bình thường.
Có ba điều cần nói thẳng ngay từ đầu:
- Con số khác nhau theo từng tác giả: cận dưới 10, 20 hay 20–30; cận trên 60, 65 hay 70.
- Các nguồn đều dùng chữ "thường" (tends to). Kho tài liệu của Tâm An School hiện không có thống kê nào đo tỷ lệ thời gian RSI nằm trong từng vùng, nên bài này bổ sung một phép đo riêng trên dữ liệu thật của 8 cổ phiếu. Đây là phép đo mô tả, không phải quy luật.
- Phép đo cho thấy ý "nhịp hồi chững ở 50–60" đúng với phần lớn nhưng không phải tất cả: khoảng 38% đỉnh RSI của các nhịp hồi vẫn vượt 60 và khoảng 13% vượt 70.
Còn "vì sao cổ phiếu yếu có thể giữ RSI dưới 30": vì RSI chỉ đo mức giảm trung bình so với mức tăng trung bình của 14 phiên gần nhất; chừng nào phiên giảm còn áp đảo, RSI có thể ở vùng thấp. Tuy vậy chuỗi RSI dưới 30 kéo dài thực ra hiếm.
Nếu bạn chưa quen cách tính RSI, hãy xem trước công thức RSI Wilder và vì sao các phần mềm cho số khác nhau.
Vì sao RSI có thể "nghiêng" về nửa dưới khi giá giảm (phần suy luận)
Phần này là suy luận của người viết từ công thức, không phải trích nguồn. RSI = 100 − 100/(1 + RS), trong đó RS là tỷ số giữa mức tăng trung bình và mức giảm trung bình (đã làm mượt) của 14 phiên. Từ công thức:
- RSI = 50 tương ứng RS = 1: mức tăng trung bình bằng mức giảm trung bình.
- RSI = 60 tương ứng RS = 1,5: mức tăng trung bình gấp 1,5 lần mức giảm trung bình.
- RSI = 70 tương ứng RS khoảng 2,33.
- RSI = 30 tương ứng RS khoảng 0,43, tức mức giảm trung bình gấp khoảng 2,33 lần mức tăng trung bình.
Khi giá giảm với các phiên giảm áp đảo, mức giảm trung bình đã được tích lại lớn, nên một nhịp hồi ngắn khó đẩy RS lên 1,5 hay 2,33. Đó là lý do hợp lý để vùng "thường gặp" dịch xuống thấp. Nhưng suy luận này không cho biết con số chính xác của vùng, và không loại trừ khả năng một nhịp hồi đủ mạnh, đủ dài vẫn đưa RSI lên cao, như phép đo bên dưới cho thấy.
Các trường phái nói gì về vùng RSI trong xu hướng giảm
Constance Brown. Theo một tài liệu giáo dục kỹ thuật tóm tắt, Brown cho rằng bộ dao động không đi hết 0–100 mà có vùng riêng cho thị trường tăng và giảm; trong thị trường giảm RSI thường dao động khoảng 10–60, vùng 50–60 là kháng cự. Một bài khác diễn giải Brown với số hơi khác (đỉnh các nhịp hồi 55–65, đáy hướng về 20–30), và một bài trên tạp chí chuyên ngành dẫn dải giảm 20–65. Kho chỉ có các bản tóm tắt thứ cấp, chưa đọc được sách gốc.
Andrew Cardwell. Trong một cuộc phỏng vấn, Cardwell kể rằng khi vào xu hướng giảm ông thấy RSI thường chạm đỉnh ngay dưới 60, nên dùng vùng 60–20. Đây là lời kể cá nhân, không kèm kiểm định.
Các nhà phân tích hiện đại. Một nhà phân tích dùng vùng giảm 20–60 và nói rõ đây không phải khoa học chính xác; ông từng thử biến thể 35–80 cho vùng tăng và 20–65 cho vùng giảm để giảm tín hiệu nhiễu (đánh đổi bằng tín hiệu muộn, chưa kiểm định) và cảnh báo nguy cơ khớp quá mức; trong một bài khác ông mô tả vùng giảm là 0–60. Một nhà phân tích khác viết rằng khi giảm RSI khó vượt 60 lúc hồi và thường chạm vùng quá bán.
Tài liệu khác. Một bài tạp chí kỹ thuật nêu 20–30 đến 60–70, kèm ví dụ một chỉ số mà RSI chỉ lên tới 67 trong cả xu hướng giảm. Một tài liệu của nhà môi giới nước ngoài chép lại 10–60 và kháng cự 50–60 gần như nguyên văn tài liệu nói trên, nên không phải bằng chứng độc lập. Một công ty chứng khoán trong nước viết RSI duy trì dưới 50 khi giảm; công ty khác nêu 20–60 và hiếm khi vượt 70; không bài nào dẫn nguồn gốc các dải.
| Nguồn / trường phái | Vùng RSI trong xu hướng giảm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Brown (tóm tắt trong tài liệu giáo dục) | 10–60, kháng cự 50–60 | Thứ cấp, chưa đọc sách gốc |
| Brown (diễn giải của bài khác) | đỉnh nhịp hồi 55–65, đáy 20–30 | Số khác nhẹ |
| Brown (dẫn trên tạp chí chuyên ngành) | 20–65 | Rộng hơn bản của Cardwell |
| Cardwell (phỏng vấn) | 60–20, đỉnh ngay dưới 60 | Lời kể cá nhân |
| Một nhà phân tích hiện đại | 20–60 (một bài khác của họ: 0–60) | Tự nhận không phải khoa học chính xác |
| Bài tạp chí kỹ thuật | 20–30 đến 60–70 | Ví dụ một chỉ số: đỉnh hồi 67 |
| Tài liệu công ty chứng khoán trong nước | dưới 50; 20–60; hiếm khi vượt 70 | Không dẫn nguồn các dải |
Các ví dụ trong tài liệu giáo dục (RSI của một quỹ ETF thị trường mới nổi dao động 20–60 từ 02/2018 đến 01/2019; chỉ số đô la Mỹ năm 2009 với kháng cự 50–60 đến khi bị phá vào tháng 12) đều là ví dụ chọn lọc, không phải thống kê.
Mâu thuẫn giữa các nguồn: khác nhau ở đâu và vì sao
- Cận dưới là 10, 20, 20–30 hoặc thậm chí 0; cận trên là 60, 55–65, 65, 60–70 hoặc "hiếm khi vượt 70".
- Đo cái gì: có nguồn mô tả "vùng RSI nằm trong đó", có nguồn mô tả "đáy và đỉnh của từng nhịp". Cùng một con số chưa chắc cùng một ý.
- Chính tài liệu giáo dục gốc ghi các vùng này thay đổi theo tham số RSI, độ mạnh xu hướng và độ biến động; chưa nguồn nào định lượng "xu hướng mạnh". Nhiều tài liệu chép nhau, nên cùng một con số xuất hiện nhiều nơi không đồng nghĩa nhiều bằng chứng độc lập.
Muốn so sánh chi tiết các biên 40–80/20–60 và 40–90/10–60, xem vùng RSI bull/bear theo các trường phái.
Đo thử trên 34 chặng giảm của 8 cổ phiếu
Phương pháp (để bạn tự kiểm lại): RSI(14) Wilder tính trên toàn bộ lịch sử từng mã, giá đóng cửa đã điều chỉnh. Tám mã: HPG, FPT, VCB, VNM, MWG, SSI, VND, VIC. Một "chặng giảm" là đoạn từ một đỉnh đến đáy kế tiếp theo bộ lọc zigzag trên giá đóng cửa với ngưỡng đảo chiều 25%, chỉ lấy các chặng có ít nhất 60 phiên và đỉnh từ 01/01/2015. Được 34 chặng, 6.525 phiên. Vì các chặng được xác định sau khi biết giá, đây là mô tả, không dùng để dự báo.
| Vùng RSI | Tỷ lệ phiên (gộp 34 chặng, đã làm tròn) |
|---|---|
| dưới 20 | 0,9% |
| từ 20 đến dưới 30 | 7,8% |
| từ 30 đến dưới 40 | 24,5% |
| từ 40 đến dưới 50 | 36,5% |
| từ 50 đến dưới 60 | 20,8% |
| từ 60 đến dưới 70 | 7,8% |
| từ 70 trở lên | 1,8% |
- Gộp mọi phiên: RSI dưới 50 chiếm 69,6%, dưới 60 chiếm 90,4%; nằm trong 20–60 chiếm 89,5%. Trung vị 44,3, p5 27,2, p95 64,3. Khá khớp các bản mô tả 10–60 và 20–60 (lưu ý các phiên đầu chặng, sát đỉnh giá, vẫn có RSI cao).
- Trung vị RSI của từng chặng nằm từ 37,2 đến 49,2 (trung vị của các trung vị: 44,2). Tỷ lệ phiên RSI dưới 30 của từng chặng từ 0,0% đến 21,3% (trung vị 7,4%); chỉ một chặng không có phiên nào dưới 30.
- Nhịp hồi thì khác. Chúng tôi lấy các đỉnh RSI (đỉnh cục bộ trong cộng trừ 10 phiên) sau lần đầu RSI xuống dưới 40 trong mỗi chặng: có 217 đỉnh, trung vị 55,7. Có 74,7% đỉnh vượt 50, 52,5% vượt 55, 38,2% vượt 60, 21,7% vượt 65 và 12,9% vượt 70. Có 27/34 chặng mà RSI từng vượt 60 ở một thời điểm nào đó sau lần đầu xuống dưới 40, và 15/34 chặng từng vượt 70.
Nói cách khác: "RSI nằm chủ yếu dưới 60" khớp với dữ liệu này, còn "nhịp hồi bị chặn ở 50–60" chỉ đúng với khoảng 62% số nhịp hồi (những nhịp có đỉnh RSI không vượt 60).
Vì sao cổ phiếu yếu có thể giữ RSI dưới 30 lâu?
Các nguồn nói khá nhất quán rằng điều này có thể xảy ra. Một tài liệu giáo dục viết rằng trong xu hướng giảm mạnh, bộ dao động có thể rơi vào vùng quá bán và duy trì như vậy trong khi giá tiếp tục giảm; nhiều nguồn khác (nhà môi giới nước ngoài, blog giáo dục, công ty chứng khoán và báo kinh tế trong nước) cũng nói RSI có thể ở vùng quá bán nhiều phiên, thậm chí nhiều tháng. Chande và Kroll (1994) cho rằng RSI có thể dao động giữa 80 và 20 lâu mà không chạm cực trị, nên họ dùng 80/20 thay 70/30.
Cách đọc thì không thống nhất:
- "Quá bán" không có nghĩa là hết giảm. Một tài liệu giáo dục nêu ví dụ cổ phiếu hình thành đáy dần sau tín hiệu quá bán, đáy cuối không trùng lần quá bán đầu tiên.
- RSI dưới 30 như dấu hiệu động lượng giảm mạnh. Một nhà phân tích cho rằng RSI dưới 30 vừa là quá bán, vừa là dấu hiệu động lượng giảm mạnh có thể báo khởi đầu một đợt giảm kéo dài. Cách đọc này ngược hẳn với "RSI dưới 30 là mua".
Số đo: chuỗi RSI dưới 30 hiếm khi dài
Trên 8 cổ phiếu từ 01/01/2015, chúng tôi đếm các đợt RSI dưới 30 (chuỗi phiên liên tiếp RSI dưới 30): 304 đợt. Độ dài trung vị chỉ 2 phiên; 143 đợt (47%) chỉ kéo dài đúng 1 phiên; 53 đợt từ 5 phiên trở lên; 8 đợt từ 10 phiên trở lên và 3 đợt từ 15 phiên trở lên. Ba đợt dài nhất: VIC 21/06–18/07/2022 (20 phiên), SSI 18/04–16/05/2022 (19 phiên), MWG 09/03–01/04/2020 (18 phiên).
Trong 7 chặng giảm từ 50% trở lên (HPG 2022, MWG 2019 và 2022, SSI 2018 và 2021, VND 2018, VIC 2021), tỷ lệ phiên RSI dưới 30 có trung vị 18,9% và chuỗi dài nhất có trung vị 12 phiên (tối đa 20). Với 27 chặng còn lại, các số này là 6,3% và 4 phiên (tối đa 13). Như vậy "xu hướng giảm mạnh" đi cùng RSI dưới 30 lâu hơn, nhưng cả hai đều là kết quả đo trên các chặng đã chọn sau khi biết giá.
Một lưu ý về thiên lệch. Trong 33 chặng có phiên RSI dưới 30, sau lần đầu RSI xuống dưới 30, giá còn giảm thêm từ 10% trở lên ở 28 chặng, từ 20% ở 22 chặng và từ 30% ở 11 chặng. Nhưng các chặng này được chọn vì đã giảm sâu, nên con số này chỉ cho thấy "lần đầu RSI dưới 30 thường chưa phải đáy của một đợt giảm lớn đã xảy ra", chứ không cho thấy RSI dưới 30 dự báo giảm tiếp. Để đối chiếu: trong 300 đợt RSI dưới 30 có đủ dữ liệu 20 phiên sau, đóng cửa sau 20 phiên cao hơn đóng cửa phiên đầu tiên của đợt ở 178 đợt (59,3%), trung vị +1,8%, trải từ −29,4% đến +42,1%. Các đợt chồng lấn và tụ theo thời gian nên không độc lập.
Một ví dụ cực đoan: VN-Index 2007–2008
Từ 03/10/2007 đến 20/06/2008 (172 phiên) VN-Index giảm từ 1.106,6 xuống 366,0 (−66,9%). RSI dưới 30 chiếm 37,2% số phiên của chặng. Lần đầu RSI xuống dưới 30 là 13/11/2007 (RSI 25,8; đóng cửa 973,6), khi giá còn giảm thêm 62,4% nữa mới tới đáy của chặng. Đợt dài nhất là 30 phiên liên tiếp từ 09/05 đến 24/06/2008: từ 507,9 xuống 376,0 (−26,0%), RSI thấp nhất 6,5. Năm nhịp hồi trong chặng chỉ đưa RSI lên 38,5 đến 51,6 (cao nhất 51,6 ngày 01/02/2008); 17 phiên RSI trên 60 của chặng đều nằm trong 03/10–26/10/2007, tức đầu chặng.
Cũng ví dụ này cho thấy sự nhập nhằng: đáy giá 20/06/2008 (366,0, RSI 17,8) nằm trong chuỗi RSI dưới 30; ngày 25/06/2008 RSI quay lại 35,0 (383,8) và đến 27/08/2008 VN-Index lên 561,8 (+53,5% so với đáy). Nhưng đến 24/02/2009 VN-Index còn xuống 235,5, thấp hơn đáy tháng 6/2008 tới 35,7%. Thị trường năm 2008 khác hiện nay (biên độ dao động, thanh khoản), nên đây chỉ là minh hoạ.
Về chuyện có nên mua khi RSI dưới 30, hãy xem có nên mua khi RSI dưới 30: bằng chứng nghiên cứu trái chiều và RSI cắt xuống qua 70 và cắt lên qua 30 có ý nghĩa gì; chiều ngược lại xem vì sao cổ phiếu mạnh có thể duy trì RSI trên 70 lâu ngày.
Xu hướng giảm mạnh: các quan điểm về cách đọc RSI
Phần này mô tả cách các tài liệu bàn, không phải khuyến nghị giao dịch.
Quan điểm "thuận xu hướng". Một hệ thống tài liệu giáo dục nói tín hiệu của bộ dao động ngược chiều xu hướng kém bền hơn tín hiệu thuận chiều, giao dịch ngược xu hướng chính là nguy hiểm, và khi xu hướng lớn là giảm thì nên chú ý tín hiệu quá mua, phân kỳ âm. Một nguyên tắc về bộ dao động (qua diễn giải) viết gọn: xu hướng giảm thì tin quá mua, bỏ qua nhiễu quá bán; một nhà môi giới nước ngoài nói nên dùng tín hiệu cùng chiều xu hướng để vào lệnh, tín hiệu ngược chiều chỉ để thoát lệnh. Tất cả đều không kèm thống kê.
Quan điểm thận trọng trong nước. Một công ty chứng khoán nêu khi xu hướng giảm mạnh có thể trì hoãn việc mua đến khi có xác nhận từ chỉ báo khác; một công ty khác viết rằng khi xu hướng mạnh RSI thường dịch sang một vùng vận động mới thay vì quanh 30/70; công ty thứ ba cho rằng chỉ báo hoạt động không tốt khi xu hướng mạnh nên dễ nhiễu.
Bằng chứng học thuật: trái chiều và mẫu nhỏ.
- Một nghiên cứu trên một chỉ số của Ấn Độ cho rằng khi giá giảm liên tục, RSI sinh nhiều tín hiệu mua hơn tín hiệu bán, ngược với diễn biến giá, nên dùng RSI trong các pha tăng hoặc giảm dài có thể không sinh lợi (giải thích của tác giả; chỉ một chỉ số, lợi suất trong ngày).
- Một nghiên cứu khác (Cohen và Cabiri, 2015) trên 4 chỉ số trong 6 năm, gồm cả khủng hoảng 2008, thấy trong các thị trường giảm RSI và MACD thường cho lợi suất tốt hơn chỉ số. Bản rà soát của kho lưu ý mỗi năm chỉ có một quan sát, và ở bảng của chỉ số Dow Jones, lợi thế trung bình chủ yếu đến từ năm 2008 (bỏ năm đó, RSI thua mua và nắm giữ khoảng 2,9 điểm phần trăm tổng cộng trong 5 năm còn lại).
- Một bài kiểm định trên cổ phiếu thuộc chỉ số S&P 500 (1998–2018) cho biết tín hiệu tăng hoạt động tốt hơn tín hiệu giảm, một phần do thiên lệch tăng của giai đoạn kiểm định.
- Về Việt Nam: một nghiên cứu trên 57 cổ phiếu VN100 (2015–2020) thấy RSI thấp đi cùng lợi suất cùng ngày thấp hơn, nhưng đó là tương quan trong cùng ngày (RSI tính từ chính giá đóng cửa ngày đó), không phải kết quả của một chiến lược mua bán. Kho tài liệu hiện chưa có kiểm định giao dịch bằng RSI trong pha giảm trên thị trường Việt Nam.
Suy luận của người viết: hai kết quả trái chiều ở trên không mâu thuẫn tuyệt đối vì đo trên mẫu, thị trường và cách xác định tín hiệu khác nhau; điều có thể rút ra là chưa đủ cơ sở để nói RSI "có lợi" hay "vô dụng" trong xu hướng giảm.
Điểm cần cẩn trọng
- Nhìn lại thì xu hướng luôn rõ. Các chặng trong bài được xác định sau khi biết giá; lúc đang diễn ra, ranh giới mờ hơn nhiều.
- Vùng RSI chịu ảnh hưởng của tham số và khung thời gian: xem thay đổi chu kỳ RSI và RSI khung ngày và khung tuần.
- Đừng đọc RSI tách khỏi Pha dòng tiền và cấu trúc giá, như khung cảnh báo ở đầu bài đã nhắc.
- Giá trong ví dụ là giá điều chỉnh; 8 mã không đại diện cho mọi mã; các ví dụ nước ngoài chủ yếu trên thị trường Mỹ.
Đừng nói quá
Những điều các tài liệu và phép đo trong bài không chứng minh:
- RSI "luôn" dưới 60 hoặc dưới 70 trong xu hướng giảm. Trong phép đo trên, 27/34 chặng có nhịp hồi RSI vượt 60.
- Vùng 10–60 hay 20–60 là quy luật; kho không có thống kê về tỷ lệ thời gian RSI nằm trong các vùng đó, và phép đo của chúng tôi chỉ trên 8 mã.
- RSI dưới 30 là tín hiệu mua, hoặc là tín hiệu bán. Hai cách đọc đều chỉ là quan điểm, không có tỷ lệ thắng trong kho.
- RSI có thể thay thế việc xác định xu hướng bằng giá và cấu trúc thị trường.
- Kết quả học thuật nước ngoài áp dụng được cho Việt Nam.
Ví dụ thực tế
Phương pháp: SSI, giá đóng cửa đã điều chỉnh (nghìn đồng), RSI(14) Wilder tính trên toàn bộ lịch sử rồi mới cắt cửa sổ. Chặng 30/11/2021 – 21/06/2022 là một trong 34 chặng giảm của phép đo trên (bộ lọc zigzag 25%). Chọn SSI vì đây là chặng có chuỗi RSI dưới 30 dài hàng đầu, nên nhấn mạnh phía cực đoan; đây là ví dụ minh hoạ, không phải quy luật.
Chặng gồm 137 phiên, giá từ 26,93 xuống 8,82 (−67,3%). RSI thấp nhất 15,8 (09/05/2022), trung vị 43,6. Phân bố số phiên: dưới 30 chiếm 19,0%; từ 30 đến dưới 40 chiếm 17,5%; từ 40 đến dưới 50 chiếm 39,4%; từ 50 đến 60 chiếm 19,7%; trên 60 chiếm 4,4% (sáu phiên, đều từ 30/11 đến 13/12/2021, tức đầu chặng). Chỉ 24,1% số phiên RSI trên 50.
| Mốc | Ngày | RSI | Giá | Giá còn giảm tới đáy chặng |
|---|---|---|---|---|
| RSI xuống dưới 40 lần đầu | 17/01/2022 | 35,8 | 21,82 | −59,6% |
| RSI xuống dưới 30 lần đầu | 18/04/2022 | 26,7 | 18,07 | −51,2% |
| Hết chuỗi 19 phiên RSI dưới 30 | 16/05/2022 | 27,1 | 13,15 | −33,0% |
| Đáy giá của chặng | 21/06/2022 | 17,3 | 8,82 | — |
Các nhịp hồi: RSI hồi lên 55,8 ngày 08/03/2022 và 54,9 ngày 04/04/2022, sau đó chỉ lên 45,0 vào cuối tháng 5. RSI cao nhất sau lần đầu xuống dưới 40 là 55,8, tức nằm đúng trong vùng 50–60 mà các nguồn mô tả là kháng cự. Chuỗi dài nhất RSI dưới 30 kéo 19 phiên liên tiếp từ 18/04 đến 16/05/2022, giá từ 19,27 xuống 13,15 (−31,8%). Ngày 13/05/2022 RSI là 18,7 (giá 12,43), ngày 16/05 là 27,1 (13,15), rồi 35,9 vào ngày 17/05 (14,04). Tức là RSI thoát khỏi vùng dưới 30 từ ngày 17/05, nhưng đáy của chặng chỉ đến ngày 21/06/2022, thấp hơn mức cuối chuỗi 33,0%.
Ví dụ này khớp với ý "quá bán không có nghĩa hết giảm" và "nhịp hồi chững ở 50–60", nhưng chỉ là một mã trong một giai đoạn. Ở phép đo 34 chặng, khoảng 38% đỉnh RSI các nhịp hồi vẫn vượt 60, và ví dụ VN-Index 2007–2008 ở trên cho thấy chiều ngược lại: RSI dưới 30 kéo dài 30 phiên mà đáy giá nằm ngay trong chuỗi đó.
Đây là ví dụ minh hoạ trên dữ liệu thật, không phải thống kê tổng quát hay khuyến nghị mua bán.
💬 Quan điểm của Tâm An về RSI
Tất cả các chỉ báo — kể cả RSI — đều phải đi kèm với Hành động giá (Price Action) và Pha của dòng tiền. Nếu không, các bạn sẽ thấy nó lúc đúng lúc sai và mất niềm tin vào chỉ báo.
Trước khi dùng RSI để phân tích, các bạn phải xác định được dòng tiền đang ở trong Pha nào: Pha Tích Luỹ Dòng tiền, Pha dâng của dòng tiền, Pha tạo đỉnh dòng tiền, Pha Giảm, Pha rướn, hay Pha cạn kiệt dòng tiền — và đánh giá được cấu trúc của thị trường tại thời điểm đó.
Đồng thời phải hiểu mô hình giá trong Price Action để xem các dòng cổ phiếu khác, hay các mã cổ phiếu trong cùng dòng, có mô hình ủng hộ xu hướng hay không.
Vùng RSI "bình thường" của xu hướng giảm là một cách mô tả hữu ích, nhưng con số cụ thể khác nhau theo tác giả, tham số và độ mạnh của xu hướng, và RSI dưới 30 kéo dài không tự nói cho bạn biết đáy ở đâu. Hãy dùng nó để đối chiếu với cấu trúc giá và Pha dòng tiền, đừng dùng nó để tự kết luận xu hướng đã hết.
Nội dung mang tính chất giáo dục, không phải tư vấn đầu tư. Kết quả tín hiệu chỉ báo mang tính tham khảo, không đảm bảo hiệu quả trong mọi bối cảnh thị trường.

