Bài thuộc loạt Giải mã mô hình kinh doanh, tập 18, có video đi kèm: mỗi tập "giải phẫu" một doanh nghiệp để trả lời câu hỏi tiền đến từ đâu, mảng nào gánh lợi nhuận và điều báo cáo không cho biết. Nội dung mang tính giáo dục: không định giá, không khuyến nghị, không dự báo. Nhãn dùng trong bài: Dữ liệu (số lấy thẳng từ báo cáo), Công ty nêu (lời công ty tự mô tả, bài không kiểm chứng độc lập), Tâm An tính (phép tính của Tâm An trên số báo cáo) và Giả thuyết (cách phân loại để thảo luận, chưa phải kết luận).
Nghịch lý quý 3/2026 của Bảo Việt (BVH)
Dữ liệu. Quý 3/2026, báo cáo hợp nhất, chưa kiểm toán: lợi nhuận gộp của riêng hoạt động bảo hiểm âm 512 tỷ đồng, so với dương 245 tỷ cùng kỳ; doanh thu thuần bảo hiểm gần như đứng yên. Vậy mà lợi nhuận sau thuế vẫn tăng 6,2% (từ 786 lên 835 tỷ). Tiền đến từ đâu? Phần phân tích riêng quý 3 nằm trong bài BCTC quý 3/2026 của BVH.

Một trăm đồng thu quý 3 và cầu lợi nhuận
Tâm An tính (quý 3/2026, chưa kiểm toán). Từ 100 đồng thu (phí thuần, thu từ đầu tư và thu khác): chi trực tiếp cho hoạt động bảo hiểm lấy 70,8 đồng, chi phí tài chính 7,9 đồng (cùng kỳ 4,7), chi phí bán hàng và quản lý 13,9 đồng (cùng kỳ 16,4), các khoản khác 0,5 đồng, thuế 1,2 đồng, còn 5,7 đồng lợi nhuận sau thuế (cùng kỳ 5,8).
Lợi nhuận trước thuế đi từ 952 lên 1.010 tỷ, chỉ thêm 58 tỷ. Lợi nhuận tài chính thêm 611 tỷ; chi phí bán hàng giảm 278 tỷ (từ 356 xuống 78 tỷ); khoản khác thêm 17 tỷ. Nhưng hoạt động bảo hiểm gộp kéo xuống 757 tỷ và chi phí quản lý tăng 92 tỷ. Đầu tư bù được 81% phần giảm của bảo hiểm.
Một trăm đồng phí đi đâu
Mỗi 100 đồng phí thu về, bồi thường và trả tiền bảo hiểm (tính ròng) lấy 64,9 đồng (cùng kỳ 53,2); trích dự phòng, tiền giữ lại để trả khách sau này, 26,5 đồng (giảm từ 31,9); hoa hồng và chi khác 13,8 đồng. Cộng lại 105,2 đồng, vượt 100: thiếu 5,2 đồng, trong khi cùng kỳ còn dư 2,5 đồng (Tâm An tính). Chi bồi thường bảo hiểm gốc quý 3 tăng 25,0%, từ 5.544 lên 6.933 tỷ, trong khi doanh thu phí gần như đứng yên; báo cáo quý không giải thích.
Động cơ thứ hai: đầu tư. Doanh thu hoạt động tài chính quý 3 là 4.668 tỷ, tăng 32,2%; chi phí tài chính 1.153 tỷ, tăng 83,7%; lợi nhuận tài chính còn 3.515 tỷ, tăng 21,0%. Lãi vay riêng chỉ 59,9 tỷ trong tổng 1.153 tỷ; còn 9 tháng, chi phí repo và lãi vay trong báo cáo lưu chuyển tiền là 2.485 tỷ, gấp 2,1 lần cùng kỳ, số dư repo trái phiếu Chính phủ cuối quý 55.125 tỷ. Báo cáo quý không chia nhỏ phần còn lại.

Hồ chứa tiền của khách
Dữ liệu (30/9/2026). Tổng tài sản 305.991 tỷ đồng; dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm, tiền phí giữ lại để trả khách sau này, là 210.504 tỷ, chiếm 68,8%; vay repo thêm 18,0%; vốn chủ sở hữu chỉ 8,9%. Phía tài sản, 94,5% là đầu tư tài chính, gần như toàn bộ là tiền gửi và trái phiếu giữ đến đáo hạn (Tâm An tính). Trong 100 đồng dự phòng nghiệp vụ, dự phòng toán học (cho hợp đồng nhân thọ dài hạn) chiếm 86,2 đồng, dự phòng lãi cam kết 6,5 đồng, phí chưa được hưởng 3,1 đồng, chia lãi 2,3 đồng, bồi thường 1,5 đồng; dự phòng toán học tăng 5,8% trong 9 tháng.
Lợi nhuận tăng, tiền thật có tăng không
Dữ liệu (9 tháng 2026, chưa kiểm toán). Lợi nhuận trước thuế tăng 24,3% lên 3.299 tỷ, nhưng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh giảm 83,4%, còn 2.304 tỷ so với 13.886 tỷ cùng kỳ. Khoản thay đổi phải trả lệch nhiều nhất: năm ngoái tăng 12.085 tỷ, năm nay giảm 283 tỷ. Tiền thu lãi và cổ tức vẫn tăng, lên 11.343 tỷ. Báo cáo quý không giải thích. Lợi nhuận sau thuế 9 tháng là 2.698 tỷ, tăng 23,9%.

Qua năm quý gần nhất, lợi nhuận sau thuế: 835 tỷ quý 3/2026, 1.047 tỷ quý 2 (cao nhất), 816 tỷ quý 1, 744 tỷ quý 4/2025 và 786 tỷ quý 3/2025. Lợi nhuận tài chính tăng đều từ 2.904 lên 3.515 tỷ, còn lợi nhuận gộp bảo hiểm lên xuống: âm 512 tỷ quý 3/2026, dương 983 tỷ quý 2, 308 tỷ quý 1, âm 177 tỷ quý 4/2025. Gộp 9 tháng, lợi nhuận gộp bảo hiểm giảm từ 1.415 xuống 779 tỷ trong khi lợi nhuận tài chính tăng từ 8.200 lên 9.711 tỷ; doanh thu thuần bảo hiểm gần như không đổi (30.379 tỷ). Theo báo cáo bộ phận 9 tháng, hoạt động bảo hiểm tạo 2.882 tỷ lợi nhuận trước thuế (tăng 31,7%), hoạt động tài chính 1.143 tỷ (giảm 22,4%), bất động sản và khác 16 tỷ, phần điều chỉnh khi hợp nhất trừ 742 tỷ, còn 3.299 tỷ.
Công ty thành viên: nhân thọ là mảng lớn nhất

Công ty nêu / Tâm An tính (năm 2025). Trong 100 đồng lợi nhuận sau thuế của năm công ty con, Bảo Việt Nhân thọ chiếm 78,6 đồng (2.168 tỷ), Bảo hiểm Bảo Việt (phi nhân thọ) 10,9 đồng, chứng khoán 7,4 đồng, quản lý quỹ 2,8 đồng, đầu tư 0,4 đồng. Công ty nêu mảng bảo hiểm chiếm 83% lợi nhuận hợp nhất. Với Bảo Việt Nhân thọ: trong 100 đồng doanh thu, phí bảo hiểm 72,1 đồng, thu từ đầu tư tài chính 27,8 đồng; doanh thu phí 32.642 tỷ (tăng 1,5%), thị phần 22,5%, lợi nhuận sau thuế 2.168 tỷ (tăng 43,6%), ROE 19,7%. Bảo hiểm Bảo Việt thu 12.920 tỷ, lợi nhuận 300 tỷ, ROE 8,6%, thị phần phí 12,6%, xếp thứ hai.
Năm 2025 và tám năm hai động cơ
Dữ liệu (đã kiểm toán). Từ 100 đồng thu năm 2025 (tổng thu 55.578 tỷ): chi trực tiếp cho bảo hiểm 71,4 đồng, chi phí tài chính 5,3 đồng, bán hàng, quản lý và khoản khác 16,9 đồng, thuế 1,1 đồng, còn 5,3 đồng lợi nhuận sau thuế (2.922 tỷ, tăng 33,2%, cao nhất tám năm). Tám năm qua, lợi nhuận tài chính luôn dương và lớn (5,7 đến 11,1 nghìn tỷ), còn lợi nhuận gộp bảo hiểm âm trong 5 năm trên tám: dương 1,2 nghìn tỷ năm 2025 nhưng âm 1,0 nghìn tỷ năm 2024 và âm 2,5 nghìn tỷ năm 2023. Lợi nhuận trước thuế năm 2025 chỉ 3,6 nghìn tỷ, bằng một phần ba lợi nhuận tài chính. Từ 2018 đến 2025, lợi nhuận sau thuế gấp 2,5 lần (1.175 lên 2.922 tỷ) trong khi doanh thu thuần bảo hiểm chỉ gấp 1,4 lần (29.063 lên 40.948 tỷ); năm 2022 giảm còn 1.626 tỷ sau đỉnh 2.018 tỷ năm 2021.
Lợi thế công ty nêu, giới hạn và giả thuyết
Công ty nêu (báo cáo thường niên 2025): 180 chi nhánh, hơn 1.200 phòng giao dịch và 227.000 đại lý, tư vấn viên; thương hiệu nằm trong ba thương hiệu mạnh nhất Việt Nam theo Brand Finance (điểm 92,8 trên 100); thị phần phí nhân thọ 22,5%, phi nhân thọ 12,6%; danh mục đầu tư tài chính 266.536 tỷ. Bài không đánh giá khả năng bị thay thế.
Điều có thể làm lợi thế suy yếu theo dữ liệu: quý 3 bảo hiểm gộp âm và bồi thường tăng một phần tư; chi phí tài chính gần gấp đôi; tiền thuần từ kinh doanh 9 tháng giảm hơn tám phần mười; lợi nhuận tài chính gấp 2,9 lần lợi nhuận trước thuế nên kết quả phụ thuộc thị trường đầu tư (công ty nêu danh mục trái phiếu và tiền gửi lãi suất cố định chiếm tỷ trọng lớn).
Giả thuyết (Tâm An phân loại). Cấu trúc: lượng tiền phí giữ hộ rất lớn và mạng lưới đại lý rộng. Tạm thời: chi phí bán hàng quý 3 chỉ còn 78 tỷ, và khoản giảm dự phòng lãi cam kết 2.846 tỷ, gấp 3,8 lần cùng kỳ. Chưa rõ: bồi thường tăng một phần tư có tiếp diễn không, và dòng tiền kinh doanh có phục hồi không.
Báo cáo không cho biết
- Vì sao bồi thường quý 3 tăng một phần tư.
- Vì sao chi phí bán hàng quý 3 giảm hơn bảy phần mười.
- Vì sao tiền thuần từ kinh doanh 9 tháng rơi từ 13.886 xuống 2.304 tỷ.
- Chi phí tài chính gồm những khoản nào; vì sao dự phòng lãi cam kết giảm 2.846 tỷ.
Số bị loại vì lệch nguồn
- Doanh thu hợp nhất 59.700 tỷ (cách công ty gộp doanh thu các công ty thành viên) khác tổng thu 55.578 tỷ trên báo cáo kết quả hợp nhất: bài không đặt hai số cạnh nhau.
- Số khách hàng (18 triệu và khoảng 20 triệu khách trong cùng báo cáo) và số chi nhánh (77 chi nhánh là của riêng Bảo Việt Nhân thọ, 180 chi nhánh là của cả tập đoàn): chỉ dùng số của tập đoàn, bỏ số khách hàng.
- Quý 1 và quý 2/2025 bị loại khỏi biểu đồ vì cộng với quý 3 nhỏ hơn số 9 tháng 2025 trình bày lại khoảng 25,1 tỷ (lợi nhuận trước thuế); chuỗi quý chỉ dùng từ quý 3/2025.
- Doanh thu và chi phí tài chính quý 3/2025 lệch giữa hai nguồn (3.585 và 3.531,9 tỷ): chỉ dùng cột cùng kỳ của báo cáo quý 3/2026.
Ranh giới phân tích
Bài là nội dung giáo dục về cách đọc mô hình kinh doanh của một tập đoàn bảo hiểm qua số liệu đã công bố. Bài không định giá, không khuyến nghị mua, bán hay nắm giữ, không dự báo kết quả kinh doanh hay giá cổ phiếu. Số quý 3 và 9 tháng 2026 chưa kiểm toán; hãy đối chiếu báo cáo gốc do doanh nghiệp công bố. Tâm An Chứng Khoán không liên kết với Bảo Việt.
Chương trong video
- 00:00 Nghịch lý quý 3/2026: bảo hiểm gộp âm 512 tỷ nhưng lợi nhuận sau thuế vẫn +6,2%
- 00:18 100 đồng thu còn bao nhiêu lợi nhuận; 00:39 cầu lợi nhuận trước thuế; 00:59 100 đồng phí đi đâu
- 01:35 Động cơ đầu tư; 01:57 repo, đi vay và chi phí tài chính
- 02:21 Hồ chứa tiền của khách; 02:46 tiền giữ hộ gồm những gì
- 03:14 Chín tháng: lợi nhuận +24%, tiền kinh doanh -83%; 03:38 lợi nhuận sau thuế 5 quý; 04:01 hai động cơ qua 5 quý; 04:20 so sánh 9 tháng
- 04:45 Mảng nào gánh lợi nhuận; 05:05 công ty thành viên; 05:28 Bảo Việt Nhân thọ; 05:50 nhân thọ và phi nhân thọ
- 06:14 Năm 2025; 06:31 hai động cơ tám năm; 06:54 lợi nhuận sau thuế tám năm
- 07:22 Lợi thế công ty nêu; 07:49 giới hạn; 08:12 thực sự hay tạm thời (giả thuyết); 08:32 điều báo cáo không cho biết
- 08:51 Trả lời: bảo hiểm kiếm tiền theo hai bước
Đọc thêm
- BVH quý 3/2026: phân tích báo cáo tài chính
- Hồ sơ doanh nghiệp BVH và chuyên mục Hồ sơ doanh nghiệp
- Trang cổ phiếu BVH: chọn câu hỏi, xem câu trả lời dựng từ dữ liệu thật
Các tập khác của loạt Giải mã mô hình kinh doanh
- Tập 1: Bí mật nào giữ Vinamilk ở ngôi đầu ngành sữa? Điều tra bằng số liệu
- Tập 2: Cùng bán thép, vì sao Hòa Phát (HPG) khác? Đối đầu Hoa Sen, Nam Kim
- Tập 3: Nếu Gemalink dừng hoạt động, lợi nhuận Gemadept (GMD) mất bao nhiêu?
- Tập 4: PNJ: 100 đồng doanh thu đi qua những khâu nào mới còn 8,1 đồng lãi?
- Tập 5: Hào kinh tế của FPT nằm ở đâu? Rộng ra hay hẹp lại theo số liệu
- Tập 6: SAB: 100 đồng doanh thu đi qua những khâu nào mới còn 18,8 đồng lãi?
- Tập 7: PLX: 100 đồng doanh thu xăng dầu còn lại bao nhiêu?
- Tập 8: VHC: 100 đồng doanh thu cá tra còn lại bao nhiêu?
- Tập 9: DCM Đạm Cà Mau: doanh thu gần gấp đôi, lợi nhuận chỉ tăng 32%?
- Tập 10: REE: hạ tầng nước 0,8% doanh thu nhưng 10,9% lợi nhuận
- Tập 11: HAH Hải An: doanh thu giảm 7,4%, giá vốn tăng 1,9%
- Tập 12: VRE: doanh thu giảm 1,1% nhưng lợi nhuận tăng 57,4%
- Tập 14: SSI quý 3/2026: môi giới giảm 62,1% nhưng cho vay tăng 10,9%
- Tập 15: PV Power (POW): lãi 9 tháng 2026 +216% nhưng tiền kinh doanh -20%
- Tập 16: GVR quý 3/2026: doanh thu +2,3%, lợi nhuận +68,2% – từ cao su hay KCN?
- Tập 17: VCB quý 3/2026: lợi nhuận trước dự phòng +44,8%, sau thuế +0,2%
- Tập 19: PC1: doanh thu giảm 20,1%, lợi nhuận gộp tăng 6,2%
- Tập 20: IDC quý 3/2026: lãi sau thuế -44,9% – tiền thuê đất ghi doanh thu ra sao?
- Tập 21: PVT quý 3/2026: thương mại bán thêm 38,8% nhưng lãi gộp giảm 7,0%
- Tập 22: FRT: lợi nhuận quý 3 gấp 2,1 lần nhưng dòng tiền âm 1.356 tỷ
- Tập 23: MSN: lãi 9 tháng gấp 2,3 lần nhưng tiền kinh doanh giảm
- Tập 24: GAS quý 3/2026: doanh thu +11,3%, lợi nhuận +74,9% – tiền của khí đi đâu?
- Tập 25: ACV quý 3/2026: phi hàng không +7,3%, lợi nhuận -35,1%, vì sao?
- Tập 26: VTP 9 tháng 2026: lãi gộp +21,2% nhưng lãi sau thuế -14,0%
- Tập 27: VHM quý 3/2026: lợi nhuận gộp +47,5 nghìn tỷ, sau thuế chỉ +18,6 nghìn tỷ
Xem toàn bộ loạt tại thẻ Giải mã mô hình kinh doanh.





