Bài thuộc trục Giải mã mô hình kinh doanh (tập 7, phong cách "mổ xẻ"): đi theo một lít xăng dầu qua từng khâu và theo dõi 100 đồng doanh thu còn lại bao nhiêu. Nhãn dùng trong bài: DỮ LIỆU (số lấy từ báo cáo), TÂM AN TÍNH (số suy ra), CÔNG TY NÊU (lời doanh nghiệp, chưa kiểm độc lập), GIẢ THUYẾT (suy đoán của Tâm An), KHÔNG CÔNG BỐ (báo cáo không nêu). Tập trước: Sabeco.
Nghịch lý: quý 1 lỗ 662 tỷ, quý 2 lãi 3.052 tỷ
Quý 1/2026, Petrolimex (PLX) lỗ sau thuế 662 tỷ đồng dù doanh thu tăng 45,4% so với cùng kỳ; quý 2 lãi 3.052 tỷ, doanh thu đi từ 99 lên 136 nghìn tỷ. Số lấy từ bảng báo cáo hợp nhất theo quý, cộng khớp với số lũy kế 9 tháng trong báo cáo quý 3/2026. Báo cáo không nêu nguyên nhân lỗ hay lãi, nên bài chỉ nêu số cùng hàng tồn kho và dự phòng, và không suy diễn nguyên nhân. Vậy tiền đến từ đâu?
Năm khâu từ nguồn nhập đến lợi nhuận
Một lít xăng dầu đi từ nguồn nhập, qua kho cảng và xe bồn, đến 34 đơn vị thành viên, rồi cây xăng: năm khâu. Đây là hình minh họa cấu trúc do Tâm An dựng (GIẢ THUYẾT); báo cáo không tách riêng chi phí kho và vận tải.
100 đồng doanh thu còn lại bao nhiêu?
Trên 100 đồng doanh thu (TÂM AN TÍNH): quý 3/2026 (chưa kiểm toán): giá vốn 94,7, bán hàng 3,8, quản lý 0,3, còn 1,2 đồng (sau thuế 1,0). Quý 2/2026 còn 2,4; quý 1/2026 âm 0,6; cả năm 2025 còn 0,8 (giá vốn 94,2, bán hàng 4,7).

Sự kiện sau kỳ báo cáo (công ty nêu). Ngày 28/2/2026, tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz gần như gián đoạn; khoảng 20% dầu thô thế giới đi qua đây; giá dầu thô tăng mạnh. Công ty chưa lượng hóa tác động.
Biên gộp. Quý 3/2026 (chưa kiểm toán) 5,3%; quý 2 là 5,6%; quý 1 chỉ 3,7%, thấp nhất chín quý; các quý 2025 quanh 5,4 đến 6,7. Cả năm 2025 là 5,8%; năm 2024 là 6,1%; năm 2022 chỉ 4,1% (doanh thu tăng 80%, lợi nhuận giảm 39%); trước đó 7,2 đến 8,1.
Trong giá vốn có bao nhiêu thuế?
Thuyết minh quý 3/2026 (chưa kiểm toán): thuế bảo vệ môi trường phát sinh 4.516 tỷ trong 9 tháng; thuế tiêu thụ đặc biệt 1.812 tỷ, thêm dòng hàng bán nội địa 673 tỷ. Chia cho doanh thu, thuế bảo vệ môi trường 9 tháng 2026 là 1,2 đồng trên 100 đồng; cả năm 2025 (kiểm toán) là 5,6 đồng, thấp đi 4,6 lần. Báo cáo không nêu lý do (thuế suất, sản lượng hay giá) và không nêu thuế nằm ở dòng nào của giá vốn; bài không so thuế tiêu thụ đặc biệt vì hai kỳ chia dòng khác nhau.

Đơn vị thành viên, sản lượng và cây xăng
Năm 2025, khối xăng dầu thành viên bán ra 189.661 tỷ (61,2% doanh thu), công ty con còn lại 33,2%; biên lợi nhuận hoạt động chỉ 0,7% và 0,3%. Xuất bán 17,7 triệu mét khối hoặc tấn (tăng 12%): bán lẻ 7,9 triệu; bán quốc tế 5,8 triệu (tăng 21%). Cả nước hơn 17.000 cửa hàng (công ty nêu), Petrolimex có 4.379, trong đó 2.946 trực thuộc; chưa tới 26% số cửa hàng (TÂM AN TÍNH) nhưng công ty nêu thị phần khoảng 40 đến 42%.
Quý 3/2026, doanh thu tăng 65,6% so với cùng kỳ còn chi phí bán hàng tăng 42,7%: chi phí bán hàng là 3,8 đồng trên 100 đồng doanh thu, so với 4,4 cùng kỳ; quý 2 chỉ 2,9, thấp nhất chín quý; quý 1 là 4,0. Chín tháng 2026, chi phí bán hàng 13.167 tỷ, nhân viên chiếm 42,5%; cả năm 2025 là 14.467 tỷ.
Hàng tồn kho: quý 1 gấp 2,6 lần cuối năm
Hàng tồn kho cuối quý 1/2026 vọt lên 36.266 tỷ, gấp 2,6 lần cuối năm 2025 (14.032 tỷ), rồi co lại: 20.512 tỷ cuối quý 2 và 29.664 tỷ cuối quý 3 (chưa kiểm toán). Dự phòng giảm giá hàng tồn kho cuối quý 1 là 6.512 tỷ (gấp 38 lần đầu năm), cuối quý 2 là 437 tỷ, cuối quý 3 là 369 tỷ. Số cuối quý 1 là số Tâm An tính (gộp trừ ròng) từ bảng cân đối quý 1/2026 và nên được đối chiếu với báo cáo gốc; báo cáo quý không nêu nguyên nhân.
Số ngày hàng nằm trong hệ thống (Tâm An tính: tồn kho cuối kỳ chia giá vốn của quý): quý 3/2026 là 20,8 ngày, quý 2 là 14,5, quý 1 là 34,4; cả năm 2025 khoảng 18,6 ngày (vòng quay công bố 19,6 vòng).

Ai trả tiền cho kho hàng? Cuối quý 3/2026 (chưa kiểm toán): phải trả người bán 41.658 tỷ, gấp 1,4 lần hàng tồn kho 29.664 tỷ; cuối quý 1 lên 58.702 tỷ (cuối 2025: 23.980 tỷ); vay ngắn hạn 26.595 tỷ. Chín tháng 2026, lợi nhuận trước thuế 4.688 tỷ nhưng dòng tiền kinh doanh âm 2.488 tỷ: tồn kho hút 15.632 tỷ, nhà cung cấp ứng thêm 15.266 tỷ.

Quỹ bình ổn giá và khoản ghi giảm giá vốn
Quỹ bình ổn giá (tiền gửi riêng, chỉ dùng để bình ổn giá): 3.088 tỷ cuối 2025, 1.074 tỷ cuối quý 1, 1.662 tỷ cuối quý 2, 770 tỷ cuối quý 3/2026. Công ty nêu quỹ được trích lập bằng một khoản tiền cố định trong giá cơ sở, ghi vào giá vốn; khi sử dụng, phần sử dụng ghi giảm giá vốn, nên quỹ đi qua giá vốn ở cả hai chiều.
Thuyết minh giá vốn 9 tháng 2026 (chưa kiểm toán) có ba dòng đáng chú ý: ghi giảm giá vốn hàng bán âm 3.457 tỷ, chi phí vượt mức bình thường 1.136 tỷ, dự phòng giảm giá hàng tồn kho 182 tỷ. Khoản ghi giảm bằng 0,9 đồng trên 100 đồng doanh thu, còn quỹ bình ổn giá giảm 2.318 tỷ. Chính sách kế toán nói phần sử dụng quỹ ghi giảm giá vốn, nhưng báo cáo không nối hai số này, nên bài không khẳng định chúng là một.
Lợi thế công ty nêu và điều có thể làm yếu đi
Công ty nêu lợi thế ở hạ tầng vật chất: kho cảng lớn nhất cả nước, 4.379 cửa hàng, thị phần 40 đến 42%; năm nhà cung cấp lớn chiếm 55,8% phải trả người bán. Công ty tự xếp rủi ro hàng tồn kho và giá dầu ở mức ảnh hưởng cao; quý 1 cho thấy mức đó (dự phòng, lỗ 662 tỷ); thêm công nợ quá hạn của các hãng bay.
GIẢ THUYẾT của Tâm An chia ba nhóm: cấu trúc (mạng lưới cửa hàng, kho cảng, thị phần); tạm thời (biên gộp từng quý và mức thuế, đổi theo giá dầu); chưa rõ (khoản ghi giảm giá vốn và tác động giá dầu).
Kết luận có điều kiện
Một trăm đồng đi qua nguồn nhập, kho vận, đơn vị thành viên, cây xăng. Năm 2025: giá vốn 94,2, bán hàng 4,7, còn chưa tới một đồng. Hàng quay vòng tính bằng tuần, nên khi giá dầu đổi chiều thì lợi nhuận cũng đổi chiều. Bài không kết luận gì về giá dầu hay giá xăng dầu sắp tới.
Báo cáo không cho biết
- Biên lợi nhuận từng sản phẩm xăng, dầu.
- Thuế nằm ở dòng nào của giá vốn; lý do thuế bảo vệ môi trường trên 100 đồng doanh thu giảm.
- Chi phí vận chuyển riêng.
- Nguyên nhân quý 1 lỗ và mối nối giữa khoản ghi giảm giá vốn với quỹ bình ổn giá.
Số bị loại vì lệch nguồn
Số tồn kho theo quý trên biểu đồ là giá gốc, chưa trừ dự phòng. Số quý 1 và quý 2/2026 ghi "báo cáo hợp nhất quý", không khẳng định đã soát xét. Bài không dùng thuế tiêu thụ đặc biệt để so hai kỳ vì hai kỳ chia dòng khác nhau. "Hơn 17.000 cửa hàng", thị phần 40–42% và số nhượng quyền (1.433 = 4.379 − 2.946) là số công ty nêu hoặc Tâm An suy từ câu chữ báo cáo thường niên.
Ranh giới phân tích
Bài mang tính giáo dục về cách đọc báo cáo tài chính. Không định giá, không khuyến nghị mua, bán hay nắm giữ, không dự báo giá xăng dầu hay kết quả kinh doanh. Số quý 3/2026 chưa kiểm toán; thị phần, số cửa hàng cả nước và "kho cảng lớn nhất" là số công ty nêu. Luôn đối chiếu báo cáo gốc do doanh nghiệp công bố. Tâm An Chứng Khoán không liên kết với Petrolimex.
Chương của video đi kèm
- 00:00 Nghịch lý: quý 1 lỗ 662 tỷ, quý 2 lãi 3.052 tỷ
- 00:14 Đi theo một lít xăng dầu: 5 khâu
- 00:25 100 đồng doanh thu còn lại bao nhiêu
- 00:42 Sự kiện sau kỳ báo cáo: eo biển Hormuz
- 00:54 Biên gộp theo quý và theo năm
- 01:22 Giá vốn có bao nhiêu thuế
- 01:53 Đơn vị thành viên và sản lượng
- 02:22 Cây xăng: 4.379 cửa hàng, 40–42% thị phần
- 02:36 Chi phí hệ thống bán hàng
- 03:10 Hàng tồn kho: quý 1 gấp 2,6 lần
- 03:47 Hàng quay vòng tính bằng tuần
- 04:01 Ai trả tiền cho kho hàng, dòng tiền 9 tháng
- 04:33 Quỹ bình ổn giá và chính sách giá
- 04:59 Khoản ghi giảm giá vốn 3.457 tỷ
- 05:24 Lợi thế công ty nêu và giới hạn
- 06:06 Điều báo cáo không cho biết
- 06:16 Kết luận và tập tiếp theo
Đọc thêm
- Trang cổ phiếu: Khám phá PLX qua các câu hỏi trực quan
- Hồ sơ doanh nghiệp PLX và phân tích quý 3/2026 của PLX
- Tập tiếp theo: Vĩnh Hoàn (VHC)
- Toàn bộ trục: Giải mã mô hình kinh doanh
Nội dung giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Số liệu có thể sai khác nhỏ do làm tròn.
Các tập khác của loạt Giải mã mô hình kinh doanh
- Tập 1: Bí mật nào giữ Vinamilk ở ngôi đầu ngành sữa? Điều tra bằng số liệu
- Tập 2: Cùng bán thép, vì sao Hòa Phát (HPG) khác? Đối đầu Hoa Sen, Nam Kim
- Tập 3: Nếu Gemalink dừng hoạt động, lợi nhuận Gemadept (GMD) mất bao nhiêu?
- Tập 4: PNJ: 100 đồng doanh thu đi qua những khâu nào mới còn 8,1 đồng lãi?
- Tập 5: Hào kinh tế của FPT nằm ở đâu? Rộng ra hay hẹp lại theo số liệu
- Tập 6: SAB: 100 đồng doanh thu đi qua những khâu nào mới còn 18,8 đồng lãi?
- Tập 8: VHC: 100 đồng doanh thu cá tra còn lại bao nhiêu?
- Tập 9: DCM Đạm Cà Mau: doanh thu gần gấp đôi, lợi nhuận chỉ tăng 32%?
- Tập 10: REE: hạ tầng nước 0,8% doanh thu nhưng 10,9% lợi nhuận
- Tập 11: HAH Hải An: doanh thu giảm 7,4%, giá vốn tăng 1,9%
- Tập 12: VRE: doanh thu giảm 1,1% nhưng lợi nhuận tăng 57,4%
- Tập 14: SSI quý 3/2026: môi giới giảm 62,1% nhưng cho vay tăng 10,9%
- Tập 15: PV Power (POW): lãi 9 tháng 2026 +216% nhưng tiền kinh doanh -20%
- Tập 16: GVR quý 3/2026: doanh thu +2,3%, lợi nhuận +68,2% – từ cao su hay KCN?
- Tập 17: VCB quý 3/2026: lợi nhuận trước dự phòng +44,8%, sau thuế +0,2%
- Tập 18: BVH quý 3/2026: bảo hiểm gộp âm 512 tỷ, lợi nhuận sau thuế vẫn +6,2%
- Tập 19: PC1: doanh thu giảm 20,1%, lợi nhuận gộp tăng 6,2%
- Tập 20: IDC quý 3/2026: lãi sau thuế -44,9% – tiền thuê đất ghi doanh thu ra sao?
- Tập 21: PVT quý 3/2026: thương mại bán thêm 38,8% nhưng lãi gộp giảm 7,0%
- Tập 22: FRT: lợi nhuận quý 3 gấp 2,1 lần nhưng dòng tiền âm 1.356 tỷ
- Tập 23: MSN: lãi 9 tháng gấp 2,3 lần nhưng tiền kinh doanh giảm
- Tập 24: GAS quý 3/2026: doanh thu +11,3%, lợi nhuận +74,9% – tiền của khí đi đâu?
- Tập 25: ACV quý 3/2026: phi hàng không +7,3%, lợi nhuận -35,1%, vì sao?
- Tập 26: VTP 9 tháng 2026: lãi gộp +21,2% nhưng lãi sau thuế -14,0%
- Tập 27: VHM quý 3/2026: lợi nhuận gộp +47,5 nghìn tỷ, sau thuế chỉ +18,6 nghìn tỷ
Xem toàn bộ loạt tại thẻ Giải mã mô hình kinh doanh.





