Bài thuộc loạt Giải mã mô hình kinh doanh, tập 14, có video đi kèm: mỗi tập "giải phẫu" một doanh nghiệp để trả lời câu hỏi tiền đến từ đâu, mảng nào gánh lợi nhuận và điều báo cáo không cho biết. Nội dung mang tính giáo dục: không định giá, không khuyến nghị, không dự báo. Nhãn dùng trong bài: Dữ liệu (số lấy thẳng từ báo cáo), Công ty nêu (lời công ty tự mô tả, bài không kiểm chứng độc lập), Tâm An tính (phép tính của Tâm An trên số báo cáo) và Giả thuyết (cách phân loại để thảo luận, chưa phải kết luận).
Nghịch lý quý 3/2026 của SSI
Dữ liệu. Quý 3/2026, báo cáo công ty mẹ, chưa kiểm toán: doanh thu môi giới của SSI giảm 62,1% (từ 922,3 xuống 349,5 tỷ đồng), nhưng lãi từ cho vay margin vẫn tăng 10,9% (từ 1.006,0 lên 1.115,2 tỷ đồng). Lợi nhuận sau thuế đi từ 1.433 xuống 1.043 tỷ đồng. Câu hỏi của tập này: tiền của một công ty chứng khoán đến từ đâu, và vì sao lợi nhuận lên xuống theo thị trường?
Lưu ý phạm vi: dữ liệu quý 3/2026 hiện chỉ có báo cáo công ty mẹ, còn các quý trước và các năm là báo cáo hợp nhất. Vì vậy quý 3/2026 chỉ được so với quý 3/2025 cùng phạm vi công ty mẹ. Phần phân tích riêng quý 3 nằm trong bài BCTC quý 3/2026 của SSI.

Một trăm đồng doanh thu đến từ đâu (quý 3/2026)
Tâm An tính. Trên 100 đồng doanh thu hoạt động quý 3/2026, tự doanh lãi gộp chiếm 43,7 đồng, cho vay 36,2 đồng, môi giới chỉ 11,4 đồng. Một năm trước, môi giới còn 22,6 đồng, gần gấp đôi, và cho vay 24,6 đồng. Từ 100 đồng đó, chi phí hoạt động lấy 27,3 đồng (chủ yếu là lỗ tự doanh và chi phí môi giới), chi phí tài chính lấy thêm 29,3 đồng, trong đó lãi vay 27,6 đồng. Chi phí quản lý 2,2 đồng, thuế 8,2 đồng, còn lại 33,9 đồng lợi nhuận sau thuế.
Chi phí giảm gần một nửa, lợi nhuận vẫn giảm
Chi phí hoạt động quý 3 giảm 46,6% nhưng lợi nhuận sau thuế vẫn giảm 27,2%. Cầu lợi nhuận trước thuế cho thấy điều gì đã ăn mất lợi nhuận.

Tâm An tính. Lợi nhuận trước thuế đi từ 1.782 xuống 1.295 tỷ đồng, giảm 487 tỷ. Môi giới ròng (sau chi phí môi giới) giảm 323 tỷ, khoản lớn nhất. Tự doanh ròng giảm 100 tỷ. Lãi cho vay tăng 109 tỷ, lãi đầu tư giữ đến đáo hạn tăng 40 tỷ, nhưng chi phí lãi vay tăng kéo lùi thêm 163 tỷ.
- Môi giới: chi phí cứng. Doanh thu môi giới giảm 62,1% còn chi phí môi giới chỉ giảm 46,8%. Một năm trước, 100 đồng doanh thu môi giới tốn 57,8 đồng chi phí, nay tốn 81,3 đồng. Môi giới ròng còn 65,5 tỷ so với 388,8 tỷ. Tâm An chưa có số chi tiết chi phí môi giới (nhân sự, hạ tầng, hoa hồng).
- Cho vay đi đều hơn nhưng lãi vay tăng nhanh hơn. Lãi cho vay tăng 10,9% lên 1.115 tỷ, trong khi chi phí lãi vay tăng 23,7%. Lãi cho vay trừ lãi vay còn 266 tỷ so với 319 tỷ. Đây chỉ là chỉ báo thô, vì lãi vay còn nuôi cả danh mục tự doanh và trái phiếu giữ đến đáo hạn.
Cỗ máy vốn và lợi nhuận "chưa bỏ túi"
Dữ liệu. Ngày 30/9/2026, tổng tài sản 92.441 tỷ đồng, hơn một nửa là vay: vay 51.904 tỷ, vốn chủ 38.057 tỷ. Tiền nằm trong danh mục tự doanh 43.133 tỷ, cho vay 38.294 tỷ và đầu tư giữ đến đáo hạn 6.566 tỷ. Tâm An tính: trong một quý, 100 đồng cho vay sinh 2,9 đồng lãi, còn 100 đồng vay tốn 1,6 đồng lãi vay; nợ trên vốn chủ đã hạ từ 1,99 xuống 1,43 lần, trong đó có đợt bán thêm cổ phiếu thu 6.228 tỷ đồng.
Lợi nhuận trước thuế quý 3 là 1.295 tỷ đồng, gồm phần đã thực hiện 1.454 tỷ và phần chưa thực hiện âm 159 tỷ (quý 3 năm trước là âm 77 tỷ). Phần chưa thực hiện là chênh lệch đánh giá lại danh mục theo giá thị trường, chưa bán nên chưa thu tiền. Về dòng tiền, 9 tháng 2026 lợi nhuận trước thuế 4.268 tỷ và dòng tiền kinh doanh dương 1.687 tỷ; 9 tháng 2025 lợi nhuận 3.943 tỷ nhưng dòng tiền kinh doanh âm 22.821 tỷ, vì tiền cho vay margin tăng thêm 17.233 tỷ và mua thêm tự doanh 7.546 tỷ, được bù bằng đi vay.
Lùi về 6 tháng đầu 2026 và chín quý gần nhất
Công ty nêu. 6 tháng đầu 2026 (hợp nhất, đã soát xét), lợi nhuận sau thuế 2.509 tỷ, tăng 38,5%; công ty giải thích bằng lãi cho vay tăng 46,9%, doanh thu môi giới tăng 34,5% và lợi nhuận gộp tự doanh tăng 14,5%, đồng thời chi phí lãi vay tăng 40,1%. Công ty tự chia lợi nhuận 6 tháng thành bốn mảng: môi giới và dịch vụ khách hàng 55,8%, tự doanh 35,7%, kinh doanh nguồn vốn 6,5%, quản lý danh mục 2,1%; ngân hàng đầu tư không có dòng riêng. Dữ liệu bộ phận trích bằng OCR nên bài chỉ dùng thứ hạng và tỷ trọng.

Qua chín quý, ba nguồn tiền không cùng nhịp: môi giới có quý gấp 3,0 lần quý thấp nhất, cho vay gấp 2,0 lần nhưng tăng gần đều, còn tự doanh ròng lúc dày lúc mỏng (thấp nhất 406 tỷ ở quý 4/2024). Lợi nhuận sau thuế hợp nhất: đỉnh 1.476 tỷ quý 3/2025, 820 tỷ quý 4/2025, 1.278 tỷ quý 1/2026 và 1.232 tỷ quý 2/2026.
Năm 2025 và tám năm ba nguồn tiền
Dữ liệu (hợp nhất, đã kiểm toán). Năm 2025, lợi nhuận trước thuế tăng từ 3.544 lên 5.083 tỷ đồng; lãi cho vay thêm 1.483 tỷ, nhưng chi phí lãi vay tăng 1.056 tỷ, tức ăn 71,2% phần lãi cho vay tăng thêm (Tâm An tính). Lợi nhuận sau thuế 4.107 tỷ, tăng 44,3%. Cơ cấu 100 đồng doanh thu hoạt động: tự doanh lãi gộp 47,6 đồng, cho vay 27,5 đồng, môi giới 18,1 đồng; còn lại 31,8 đồng thành lợi nhuận sau thuế. Công ty nêu: dư nợ cho vay ký quỹ cuối 2025 là 38.940 tỷ đồng, tăng 77% so với cuối 2024.

Nhìn dài hơn: năm 2022, doanh thu môi giới giảm 32,2% còn lãi cho vay tăng 14,7%, trong khi lợi nhuận sau thuế giảm 37,0% (từ đỉnh 2.695 tỷ năm 2021 xuống 1.698 tỷ). Từ năm 2022, cho vay vượt môi giới (1.801 so với 1.707 tỷ). Sau bảy năm, môi giới giảm từ 30,8 xuống 18,1 đồng trên 100 đồng doanh thu, cho vay tăng từ 19,4 lên 27,5 đồng, lãi tự doanh gộp tăng từ 17,6 lên 47,6 đồng, còn ngân hàng đầu tư và tư vấn giảm từ 4,2 xuống 0,7 đồng. Năm 2025, lãi cho vay bằng 1,39 lần lãi vay; năm 2023 chỉ 1,00 lần.
Lợi thế công ty nêu, giới hạn và giả thuyết
Công ty nêu: tổng tài sản 94.050 tỷ đồng, đứng đầu ngành; hơn 41.000 khách hàng dùng margin; thị phần phái sinh lên top bốn quý 4; danh hiệu nhà môi giới tốt nhất 13 năm liên tiếp. Bài không đánh giá các điểm này có bền hay không. Điều có thể làm lợi thế suy yếu theo dữ liệu: phần chưa thực hiện quý 3 âm 159 tỷ; lãi vay quý 3 tăng 23,7%, bằng 38,0% lợi nhuận gộp; chi phí môi giới không co theo doanh thu; vay lớn 51.904 tỷ. Công ty nêu họ đo rủi ro thị trường bằng VaR và kiểm tra sức chịu đựng.
Giả thuyết (Tâm An phân loại). Cấu trúc: quy mô vốn lớn và dư nợ margin gần 40.000 tỷ. Theo thị trường: doanh thu môi giới, tự doanh ròng và phần đánh giá lại. Chưa rõ: lãi cho vay còn tăng được hay không nếu thị trường giảm kéo dài, và chất lượng tài sản bảo đảm.
Báo cáo không cho biết
- Chi phí lãi vay được phân bổ riêng cho cho vay hay cho tự doanh.
- Chi phí môi giới chia thế nào giữa nhân sự, hạ tầng và hoa hồng.
- Số hợp nhất quý 3/2026, vì báo cáo hợp nhất quý 3 chưa có trong dữ liệu.
- Nghiệp vụ ngân hàng đầu tư riêng lẻ.
Số bị loại vì lệch nguồn
- Số quý 3/2026 (công ty mẹ) không được ghép vào chuỗi 8 quý hợp nhất, trừ một cột gạch chéo gắn nhãn riêng cho môi giới và cho vay, nơi công ty mẹ và hợp nhất gần như trùng.
- Báo cáo thường niên ghi "doanh thu thuần 13.112 tỷ" (doanh thu hoạt động 12.930,7 cộng doanh thu tài chính 181,7); bài thống nhất dùng 12.930,7 và không đặt 13.112 cạnh số này.
- Dư nợ margin bình quân cuối tháng 12/2025 (38.600 tỷ) khác số dư cuối năm (38.940 tỷ); mỗi số giữ đúng nhãn.
- Thuyết minh bộ phận 6 tháng 2026 không cộng đúng bằng tổng báo cáo (có phần chưa phân bổ); chỉ dùng thứ hạng và tỷ trọng.
Ranh giới phân tích
Bài là nội dung giáo dục về cách đọc mô hình kinh doanh của một công ty chứng khoán qua số liệu đã công bố. Bài không định giá, không khuyến nghị mua, bán hay nắm giữ, không dự báo kết quả kinh doanh hay giá cổ phiếu. Số quý 3/2026 là báo cáo công ty mẹ, chưa kiểm toán; hãy đối chiếu báo cáo gốc do doanh nghiệp công bố. Tâm An Chứng Khoán không liên kết với SSI.
Chương trong video
- 00:00 Nghịch lý quý 3/2026: môi giới giảm 62,1%, cho vay tăng 10,9%
- 00:18 100 đồng doanh thu đến từ đâu
- 01:05 Cầu lợi nhuận trước thuế quý 3
- 01:28 Môi giới: chi phí không co theo doanh thu
- 01:47 Cho vay margin: lãi thu và lãi vay
- 02:06 Cỗ máy vốn: vay, vốn chủ và ba danh mục
- 02:48 Lợi nhuận đã thực hiện và chưa thực hiện; 03:06 lợi nhuận và dòng tiền 9 tháng
- 03:33 Sáu tháng đầu 2026 và bốn mảng công ty tự chia
- 04:26 Ba nhịp tim qua chín quý
- 05:17 Cầu lợi nhuận trước thuế năm 2025; 06:02 100 đồng doanh thu năm 2025
- 06:55 Tám năm, ba nguồn tiền
- 08:26 Lợi thế công ty nêu; 08:48 điều có thể làm lợi thế suy yếu
- 09:12 Cấu trúc hay theo thị trường (giả thuyết); 09:29 điều dữ liệu chưa cho biết
- 09:45 Trả lời: tiền của SSI đến từ đâu
Đọc thêm
- SSI quý 3/2026: phân tích báo cáo tài chính
- Hồ sơ doanh nghiệp SSI và chuyên mục Hồ sơ doanh nghiệp
- Trang cổ phiếu SSI: chọn câu hỏi, xem câu trả lời dựng từ dữ liệu thật
Các tập khác của loạt Giải mã mô hình kinh doanh
- Tập 1: Bí mật nào giữ Vinamilk ở ngôi đầu ngành sữa? Điều tra bằng số liệu
- Tập 2: Cùng bán thép, vì sao Hòa Phát (HPG) khác? Đối đầu Hoa Sen, Nam Kim
- Tập 3: Nếu Gemalink dừng hoạt động, lợi nhuận Gemadept (GMD) mất bao nhiêu?
- Tập 4: PNJ: 100 đồng doanh thu đi qua những khâu nào mới còn 8,1 đồng lãi?
- Tập 5: Hào kinh tế của FPT nằm ở đâu? Rộng ra hay hẹp lại theo số liệu
- Tập 6: SAB: 100 đồng doanh thu đi qua những khâu nào mới còn 18,8 đồng lãi?
- Tập 7: PLX: 100 đồng doanh thu xăng dầu còn lại bao nhiêu?
- Tập 8: VHC: 100 đồng doanh thu cá tra còn lại bao nhiêu?
- Tập 9: DCM Đạm Cà Mau: doanh thu gần gấp đôi, lợi nhuận chỉ tăng 32%?
- Tập 10: REE: hạ tầng nước 0,8% doanh thu nhưng 10,9% lợi nhuận
- Tập 11: HAH Hải An: doanh thu giảm 7,4%, giá vốn tăng 1,9%
- Tập 12: VRE: doanh thu giảm 1,1% nhưng lợi nhuận tăng 57,4%
- Tập 15: PV Power (POW): lãi 9 tháng 2026 +216% nhưng tiền kinh doanh -20%
- Tập 16: GVR quý 3/2026: doanh thu +2,3%, lợi nhuận +68,2% – từ cao su hay KCN?
- Tập 17: VCB quý 3/2026: lợi nhuận trước dự phòng +44,8%, sau thuế +0,2%
- Tập 18: BVH quý 3/2026: bảo hiểm gộp âm 512 tỷ, lợi nhuận sau thuế vẫn +6,2%
- Tập 19: PC1: doanh thu giảm 20,1%, lợi nhuận gộp tăng 6,2%
- Tập 20: IDC quý 3/2026: lãi sau thuế -44,9% – tiền thuê đất ghi doanh thu ra sao?
- Tập 21: PVT quý 3/2026: thương mại bán thêm 38,8% nhưng lãi gộp giảm 7,0%
- Tập 22: FRT: lợi nhuận quý 3 gấp 2,1 lần nhưng dòng tiền âm 1.356 tỷ
- Tập 23: MSN: lãi 9 tháng gấp 2,3 lần nhưng tiền kinh doanh giảm
- Tập 24: GAS quý 3/2026: doanh thu +11,3%, lợi nhuận +74,9% – tiền của khí đi đâu?
- Tập 25: ACV quý 3/2026: phi hàng không +7,3%, lợi nhuận -35,1%, vì sao?
- Tập 26: VTP 9 tháng 2026: lãi gộp +21,2% nhưng lãi sau thuế -14,0%
- Tập 27: VHM quý 3/2026: lợi nhuận gộp +47,5 nghìn tỷ, sau thuế chỉ +18,6 nghìn tỷ
Xem toàn bộ loạt tại thẻ Giải mã mô hình kinh doanh.





