Bài thuộc trục Giải mã mô hình kinh doanh (tập 6, phong cách "mổ xẻ"): tách mô hình kinh doanh thành từng khâu và theo dõi 100 đồng doanh thu đi qua từng khâu. Nhãn dùng trong bài: DỮ LIỆU (số lấy từ báo cáo), TÂM AN TÍNH (số suy ra), CÔNG TY NÊU (lời doanh nghiệp, chưa kiểm độc lập), GIẢ THUYẾT (suy đoán của Tâm An). Tập trước: FPT.
Nghịch lý: doanh thu tăng, lợi nhuận gộp tăng nhiều hơn, nhưng lợi nhuận sau thuế giảm
Quý 3/2026 (chưa kiểm toán), doanh thu thuần của Sabeco (SAB, Tổng Công ty Cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn) tăng 3,8%, lợi nhuận gộp tăng 6,7% nhưng lợi nhuận sau thuế giảm 9,4%. Vậy tiền đi đâu? Bài mổ xẻ một lon bia thành bảy khâu chia tiền: thuế tiêu thụ đặc biệt, nguyên liệu, bao bì, nhà máy, phân phối, thương hiệu, rồi đến lợi nhuận.
100 đồng doanh thu chín tháng 2026 đi đâu? (chưa kiểm toán)
Theo dõi 100 đồng doanh thu thuần (chưa gồm thuế tiêu thụ đặc biệt), 9 tháng 2026 (TÂM AN TÍNH từ báo cáo hợp nhất quý 3/2026): giá vốn 62,0 đồng; bán hàng 15,6; quản lý 3,7; cộng thu nhập tiền gửi và khác 4,6; thuế thu nhập 4,5; còn 18,8 đồng lợi nhuận sau thuế (cùng kỳ 9 tháng 2025: 18,1). Thuế tiêu thụ đặc biệt chảy riêng ngoài ống: 44,2 đồng trên mỗi 100 đồng doanh thu thuần.

Thuế chảy ngoài ống. Chín tháng 2026, thuế tiêu thụ đặc biệt đi qua công ty là 8.861 tỷ đồng, gấp 2,4 lần lợi nhuận sau thuế; năm 2025 là 11.326 tỷ; năm 2024 là 9.246 tỷ. Báo cáo thường niên nêu lộ trình thuế tiêu thụ đặc biệt với bia: tăng từ 65% lên 70% năm 2027, rồi mỗi năm thêm 5 điểm tới 90% năm 2031; doanh nghiệp dự kiến điều chỉnh giá bán để bù thuế (CÔNG TY NÊU).
Giá vốn và biên gộp
Biên gộp theo quý (trên 100 đồng doanh thu): 32,2 (quý 1/2025), 36,0, 37,1, 37,9 (quý 4/2025), 37,2 (quý 1/2026), 38,7 (quý 2/2026), 38,1 (quý 3/2026, chưa kiểm toán). Năm 2025 biên gộp 35,9%, cao nhất tám năm; giá vốn trên 100 đồng từ 70,8 xuống 64,1; doanh thu giảm 18,8% nhưng lợi nhuận gộp chỉ giảm 0,2%.
Công ty giải thích (CÔNG TY NÊU): doanh thu thuần giảm 19%, nhưng loại trừ hợp nhất Bia Sài Gòn Bình Tây thì chỉ giảm khoảng 4%; lợi nhuận gộp ổn định nhờ giá nguyên vật liệu thuận lợi, bù cho chi phí bao bì tăng; lợi nhuận còn có khoản thu một lần.
Riêng bia: 9 tháng 2026, 100 đồng doanh thu bia còn 40,7 đồng sau giá vốn (cùng kỳ 37,9); cả năm 2025 là 38,8, năm 2024 là 33,5. Doanh thu năm 2025 giảm ở bia (3.699 tỷ) và ở bán nguyên vật liệu (2.247 tỷ, mảng có lãi gộp chỉ 8,6 tỷ); lãi gộp riêng bia vẫn 9.454 tỷ, nhích lên. Nguyên vật liệu chiếm 56,3% chi phí theo yếu tố năm 2025 (tăng từ 53,5%); báo cáo không tách riêng malt, gạo hay nhôm.

Bao bì và nhà máy
Năm 2025, Sabeco mua bao bì từ năm bên liên quan, lớn nhất là Crown Sài Gòn 1.972 tỷ rồi TBC-Ball; tổng 4.237 tỷ, bằng 25,5% giá vốn. Crown Sài Gòn là liên doanh: Sabeco nắm 30% và được chia 313 tỷ lãi.
Công ty nêu 26 nhà máy bia, nhưng cỗ máy này nhẹ tài sản: ngày 30/9/2026, tài sản cố định chỉ 14,9% tổng tài sản, còn tiền và tiền gửi ngân hàng chiếm 65,2%.
Phân phối và thương hiệu
Quý 3/2026, chi phí bán hàng là 16,1 đồng trên 100 đồng doanh thu (quý 2: 16,8; quý 1: 13,9; quý 4/2025 cao nhất 19,4; quý 3/2025: 15,2). Chín tháng 2026, chi phí bán hàng 3.132 tỷ, tăng 16,1%: quảng cáo và khuyến mãi tăng 18,3%, vận chuyển tăng 59%, nhân viên giảm 12%. Công ty nêu bia đến người uống qua 26 nhà máy, 11 công ty thương mại và hơn 200.000 điểm bán tại 34 tỉnh thành; 89% hàng giao thẳng tới nhà phân phối và đã hợp nhất giảm 22 kho.
Thương hiệu: 9 tháng 2026, quảng cáo và khuyến mãi 1.716 tỷ, 8,6 đồng trên 100 (cùng kỳ 7,6); cả năm 2025 là 9, hơn nửa chi phí bán hàng. Phần giá bán nhờ thương hiệu, báo cáo không cho biết.
Cuối ống: lãi tiền gửi và cầu nối lợi nhuận quý 3
Chín tháng 2026, lãi tiền gửi 802 tỷ, bằng 17,2% lợi nhuận trước thuế; năm 2025: 995 tỷ, 17,6%. Sabeco đang giữ 19.495 tỷ tiền và tiền gửi.
Trả lời câu hỏi mở đầu: lợi nhuận trước thuế quý 3/2026 giảm 120 tỷ (từ 1.696 xuống 1.576 tỷ). Lợi nhuận gộp cộng 160 tỷ, nhưng chi phí bán hàng trừ 96, chi phí tài chính trừ 85 và lợi nhuận khác trừ 115. Quý 3/2025 có thu nhập khác 139 tỷ, có thể là khoản thu một lần mà báo cáo thường niên nêu (lãi mua rẻ Sabibeco 137 tỷ cả năm 2025); báo cáo không nói thẳng khoản này thuộc quý nào, nên đây là suy luận của Tâm An.

Lợi nhuận thành tiền và cổ tức
Chín tháng 2026, dòng tiền kinh doanh 4.124 tỷ, gấp 1,1 lần lợi nhuận sau thuế (năm 2025: 0,85 lần; năm 2023: 0,49; đa số các năm tiền thu thấp hơn lãi). Cùng kỳ, cổ tức đã trả 6.499 tỷ, chi mua sắm tài sản cố định chỉ 220 tỷ; tiền và tương đương tiền giảm 1.625 tỷ; còn cổ tức tạm phân phối thêm 3.848 tỷ.

Điều có thể làm cỗ máy chậm lại, cấu trúc hay tạm thời
Công ty nêu rủi ro: thuế tiêu thụ đặc biệt tăng, nguyên liệu nhập khẩu, quy định về rượu bia. Áp lực đã hiện: doanh thu thuần năm 2025 giảm 18,8%, chi phí bán hàng chín tháng 2026 tăng 16,1%. GIẢ THUYẾT của Tâm An: cấu trúc là mạng lưới hơn 200.000 điểm bán, 26 nhà máy, thương hiệu và lượng tiền gửi lớn; tạm thời là giá nguyên liệu thuận lợi và khoản thu một lần của quý 3/2025.
Kết luận có điều kiện: 100 đồng của Sabeco đi qua nguyên liệu và nhà máy, bao bì, phân phối, thương hiệu, rồi còn 18,8 đồng lợi nhuận (9 tháng 2026, chưa kiểm toán), với thuế tiêu thụ đặc biệt chảy riêng. Ba điều cần theo dõi: thuế, giá nguyên liệu, chi phí bán hàng.
Báo cáo không cho biết
- Sản lượng tiêu thụ và giá bán mỗi lít.
- Biên gộp từng thương hiệu và số nhà phân phối.
- Phần thuế tăng sẽ chuyển vào giá hay vào biên lợi nhuận.
- Tỷ lệ nguyên vật liệu từng loại (malt, gạo, nhôm).
Số bị loại vì lệch nguồn
- Biên gộp quý 3 và quý 4/2024 (thiếu quý 1–2/2024 để cộng thành năm 2024): bài chỉ dùng 7 quý từ quý 1/2025 đến quý 3/2026.
- Tổng thuế phải nộp 9 tháng 2026 và thuế giá trị gia tăng phát sinh (cột "phát sinh" gồm cả thuế đầu vào, cấn trừ): bài chỉ dùng thuế tiêu thụ đặc biệt.
- Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2019 (báo cáo hợp nhất 2019 không có trong kho dữ liệu).
- ROE, ROA trong bảng chỉ số của báo cáo thường niên 2025 (hai dòng có dấu hiệu đảo nhãn).
- Công suất 2,45 tỷ lít mỗi năm không dùng làm sản lượng tiêu thụ; biên gộp từng thương hiệu và giá bán mỗi lít không được công bố.
- Tỷ lệ thuế tiêu thụ đặc biệt trên doanh thu thuần nhảy từ khoảng 29% (2024) lên 43,7% (2025), trùng năm hợp nhất Bia Sài Gòn Bình Tây; báo cáo không giải thích, nên bài không suy diễn nguyên nhân.
Ranh giới phân tích
Bài mang tính giáo dục về cách đọc báo cáo tài chính. Không định giá, không khuyến nghị mua, bán hay nắm giữ, không dự báo. Mọi số quý 3/2026, 9 tháng 2026 và ngày 30/9/2026 chưa kiểm toán. Lộ trình thuế và các khẳng định về mạng lưới là số công ty nêu trong báo cáo thường niên. So sánh dùng 9 tháng 2026 với 9 tháng 2025 (cùng kỳ), không dùng cả năm, vì chi phí bán hàng có tính mùa vụ. Luôn đối chiếu báo cáo gốc do doanh nghiệp công bố. Tâm An Chứng Khoán không liên kết với Sabeco.
Chương của video đi kèm
- 00:00 Quý 3/2026 doanh thu tăng nhưng lợi nhuận giảm
- 00:13 Mổ xẻ một lon bia thành bảy khâu
- 00:24 100 đồng doanh thu đi qua những khâu nào
- 00:41 Thuế tiêu thụ đặc biệt: dòng chảy riêng ngoài ống
- 01:09 Khâu giá vốn: biên gộp theo quý và theo năm
- 01:58 Riêng bia: doanh thu rơi từ đâu, nguyên vật liệu
- 02:39 Bao bì: mua từ bên liên quan
- 03:03 Nhà máy nhẹ, tiền gửi nặng
- 03:17 Phân phối: chi phí bán hàng và mạng lưới 200.000 điểm bán
- 04:02 Thương hiệu: quảng cáo, khuyến mãi
- 04:18 Cuối ống: lãi tiền gửi và cầu nối lợi nhuận quý 3
- 04:55 Lợi nhuận thành tiền, cổ tức
- 05:31 Giới hạn: rủi ro, cấu trúc hay tạm thời, điều chưa biết
- 06:11 Kết luận và tập tiếp theo
Đọc thêm
- Trang cổ phiếu: Khám phá SAB qua các câu hỏi trực quan
- Hồ sơ doanh nghiệp SAB và phân tích quý 3/2026 của SAB
- Tập tiếp theo: Petrolimex (PLX)
- Toàn bộ trục: Giải mã mô hình kinh doanh
Nội dung giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Số liệu có thể sai khác nhỏ do làm tròn.
Các tập khác của loạt Giải mã mô hình kinh doanh
- Tập 1: Bí mật nào giữ Vinamilk ở ngôi đầu ngành sữa? Điều tra bằng số liệu
- Tập 2: Cùng bán thép, vì sao Hòa Phát (HPG) khác? Đối đầu Hoa Sen, Nam Kim
- Tập 3: Nếu Gemalink dừng hoạt động, lợi nhuận Gemadept (GMD) mất bao nhiêu?
- Tập 4: PNJ: 100 đồng doanh thu đi qua những khâu nào mới còn 8,1 đồng lãi?
- Tập 5: Hào kinh tế của FPT nằm ở đâu? Rộng ra hay hẹp lại theo số liệu
- Tập 7: PLX: 100 đồng doanh thu xăng dầu còn lại bao nhiêu?
- Tập 8: VHC: 100 đồng doanh thu cá tra còn lại bao nhiêu?
- Tập 9: DCM Đạm Cà Mau: doanh thu gần gấp đôi, lợi nhuận chỉ tăng 32%?
- Tập 10: REE: hạ tầng nước 0,8% doanh thu nhưng 10,9% lợi nhuận
- Tập 11: HAH Hải An: doanh thu giảm 7,4%, giá vốn tăng 1,9%
- Tập 12: VRE: doanh thu giảm 1,1% nhưng lợi nhuận tăng 57,4%
- Tập 14: SSI quý 3/2026: môi giới giảm 62,1% nhưng cho vay tăng 10,9%
- Tập 15: PV Power (POW): lãi 9 tháng 2026 +216% nhưng tiền kinh doanh -20%
- Tập 16: GVR quý 3/2026: doanh thu +2,3%, lợi nhuận +68,2% – từ cao su hay KCN?
- Tập 17: VCB quý 3/2026: lợi nhuận trước dự phòng +44,8%, sau thuế +0,2%
- Tập 18: BVH quý 3/2026: bảo hiểm gộp âm 512 tỷ, lợi nhuận sau thuế vẫn +6,2%
- Tập 19: PC1: doanh thu giảm 20,1%, lợi nhuận gộp tăng 6,2%
- Tập 20: IDC quý 3/2026: lãi sau thuế -44,9% – tiền thuê đất ghi doanh thu ra sao?
- Tập 21: PVT quý 3/2026: thương mại bán thêm 38,8% nhưng lãi gộp giảm 7,0%
- Tập 22: FRT: lợi nhuận quý 3 gấp 2,1 lần nhưng dòng tiền âm 1.356 tỷ
- Tập 23: MSN: lãi 9 tháng gấp 2,3 lần nhưng tiền kinh doanh giảm
- Tập 24: GAS quý 3/2026: doanh thu +11,3%, lợi nhuận +74,9% – tiền của khí đi đâu?
- Tập 25: ACV quý 3/2026: phi hàng không +7,3%, lợi nhuận -35,1%, vì sao?
- Tập 26: VTP 9 tháng 2026: lãi gộp +21,2% nhưng lãi sau thuế -14,0%
- Tập 27: VHM quý 3/2026: lợi nhuận gộp +47,5 nghìn tỷ, sau thuế chỉ +18,6 nghìn tỷ
Xem toàn bộ loạt tại thẻ Giải mã mô hình kinh doanh.





