Bài thuộc loạt Giải mã mô hình kinh doanh, tập 24, có video đi kèm: mỗi tập "giải phẫu" một doanh nghiệp để trả lời câu hỏi tiền đến từ đâu, mảng nào gánh lợi nhuận và điều báo cáo không cho biết. Nội dung mang tính giáo dục: không định giá, không khuyến nghị, không dự báo. Nhãn dùng trong bài: Dữ liệu (số lấy thẳng từ báo cáo), Công ty nêu (lời công ty tự mô tả, bài không kiểm chứng độc lập), Tâm An tính (phép tính của Tâm An trên số báo cáo) và Giả thuyết (cách phân loại để thảo luận, chưa phải kết luận).
Nghịch lý quý 3/2026 của PV GAS (GAS)
Dữ liệu. Quý 3/2026, báo cáo hợp nhất, chưa kiểm toán: doanh thu của GAS chỉ tăng 11,3% nhưng lợi nhuận sau thuế tăng 74,9% (4.569 tỷ đồng, bằng 175% cùng kỳ, thêm 1.956 tỷ). Công ty nêu nguyên nhân: giá dầu Brent bình quân tăng 28 đô la (từ 69 lên 97 đô la mỗi thùng, tương đương 41%) và sản lượng khí khô, LNG tăng 24%. Câu hỏi của tập: tiền của khí đến từ đâu? Phần phân tích riêng quý 3 nằm trong bài BCTC quý 3/2026 của GAS.
Tâm An tính. Đặt quý 3/2025 bằng 100: giá dầu Brent 140,6; doanh thu 111,3; lãi gộp 151,6; lợi nhuận sau thuế 174,9. Mỗi 100 đồng doanh thu, lãi gộp từ 11,5 lên 15,7 đồng.
PV GAS bán gì
Công ty nêu (năm 2025). Tổng công ty Khí Việt Nam đi từ mỏ đến khách: thu gom, xử lý, vận chuyển bằng đường ống, rồi bán khí khô, LNG, LPG, CNG và condensate. Khí khô khoảng 6,2 tỷ mét khối; LPG kinh doanh trên 4,4 triệu tấn; thị phần LPG trong nước trên 70%; condensate 69 nghìn tấn; khách của khí khô gồm nhà máy điện 64%, đạm 19%, công nghiệp 17%.

Tiền vào, lãi ra theo sản phẩm
Tâm An tính (9 tháng 2026, chưa kiểm toán; cộng bảy dòng thuyết minh: doanh thu 121.104 tỷ, lãi gộp 18.648 tỷ). Khí khô và LNG chiếm 56,8% doanh thu nhưng giữ 66,9% lãi gộp; LPG chiếm 38,0% doanh thu, chỉ giữ 19,2%; vận chuyển khí chỉ 1,6% doanh thu mà giữ 7,8% lãi gộp. Dữ liệu: khí khô và LNG bán 68.803 tỷ, giá vốn 56.330 tỷ, lãi gộp 12.473 tỷ; LPG bán 46.067 tỷ, giá vốn 42.482 tỷ, lãi gộp 3.585 tỷ. Mỗi 100 đồng bán ra: vận chuyển khí qua đường ống giữ 76,2 đồng lãi gộp, condensate 44,1 đồng, khí khô và LNG 18,1 đồng, LPG chỉ 7,8 đồng. So với 9 tháng 2025: khí khô và LNG 18,1 đồng (từ 21,9), LPG 7,8 (từ 5,6), vận chuyển khí 76,2 (từ 82,9); lãi gộp toàn công ty từ 13.146 lên 18.520 tỷ.
Vì sao LPG mỏng. Công ty nêu: năm 2025 tự sản xuất 376 nghìn tấn từ hai nhà máy xử lý khí nhưng kinh doanh trên 4,4 triệu tấn; phần tự sản xuất tối đa khoảng 8,5%, phần còn lại là hàng mua về để bán (bán trong nước trên 1,7 triệu tấn, quốc tế trên 2,7 triệu tấn). Vì sao khí khô và LNG mỏng đi (6 tháng đầu 2026): khí khô giữ 24,5 đồng trên 100, LNG chỉ giữ 6,8 đồng, mà LNG từ 22,8% lên 34,3% doanh thu của hai dòng này; biên chung từ 23,9 xuống 18,5 (Tâm An tính).

Lãi gộp 9 tháng tăng thêm 5.375 tỷ: khí khô và LNG gánh 4.422 tỷ (82,3%); LPG thêm 770 tỷ dù doanh thu LPG giảm 8,1% (lãi gộp tăng 27,3%); vận chuyển khí thêm 40 tỷ; các dòng khác thêm 143 tỷ.
Một trăm đồng doanh thu khí
Tâm An tính (quý 3/2026). Từ 100 đồng doanh thu: lãi gộp giữ 15,7 đồng; bán hàng và quản lý trừ 2,2 đồng; tài chính ròng cộng 1,0 đồng (9 tháng, lãi tiền gửi 1.116 tỷ chiếm 90% doanh thu tài chính); liên kết và thu nhập khác 0,1 đồng; thuế trừ 3,0 đồng; còn 11,5 đồng lợi nhuận sau thuế (cùng kỳ 7,3 đồng).
Với 9 tháng 2026: từ 100 đồng doanh thu, khí, hàng mua và vật liệu lấy 80,2 đồng (80,4 cùng kỳ), nhân công 1,7 (từ 1,4), khấu hao 1,4 (từ 2,4), dịch vụ mua ngoài và chi phí khác 3,4 (từ 3,0), còn lại 13,2 đồng (12,8) trước thu nhập tài chính và thuế; cùng kỳ năm trước có hoàn nhập dự phòng lớn hơn (1.631 tỷ so với 492 tỷ). Số gốc: nguyên liệu, vật liệu 97.047 tỷ trên tổng chi phí 104.965 tỷ; khấu hao 1.691 tỷ (thấp hơn 2.194 tỷ cùng kỳ); nhân công 2.069 tỷ (từ 1.250 tỷ).
Biên gộp các quý và các năm
Biên lãi gộp quý 3/2026 là 15,7%, thấp hơn quý 2 (18,0%); quý 3/2025 chỉ 11,5%, quý 4/2025 là 8,9% (đáy chín quý): phần lợi nhuận tăng của quý 3 có phần do nền so sánh thấp. Quý 3/2024 là 16,6%. So với quý 2, quý 3 lãi gộp giảm 20,2% còn doanh thu giảm 8,2%. Năm 2025 (báo cáo thường niên): doanh thu LNG từ 3.758 lên 15.066 tỷ, gấp 4,0 lần nhưng biên chỉ 6,3%; khí khô từ 35,5% xuống 28,6% doanh thu; LPG biên 5,1% (từ 7,7%); LPG và LNG từ 56,6% lên 63,9% doanh thu. Biên gộp từ 23,1% năm 2018 xuống 12,6% năm 2025 (9 tháng 2026: 15,3%); doanh thu năm 2025 gấp 1,8 lần năm 2018 (75.612 lên 135.129 tỷ) nhưng lợi nhuận sau thuế gần như đứng yên (11.709 tỷ rồi 11.572 tỷ).
Khách trong hệ thống

Dữ liệu (9 tháng 2026, chưa kiểm toán). Doanh thu bán cho các bên liên quan 43.020 tỷ (từ 17.707 tỷ), tức 35,5% doanh thu (cùng kỳ 19,4%). Riêng một tổng công ty điện lực cùng hệ thống tập đoàn mua 27.839 tỷ, gấp 4,1 lần. Phải thu khách hàng từ bên liên quan lên 53,4% tổng phải thu, từ 33,4% đầu năm. Bài chỉ nêu số công bố trong thuyết minh, không đánh giá điều kiện giao dịch.
Dòng tiền và bảng cân đối

Dòng tiền 9 tháng 2026 (chưa kiểm toán): tiền từ kinh doanh 12.071 tỷ (so với 12.549 tỷ), bằng 88,8% lợi nhuận sau thuế (cùng kỳ 123,2%); chi mua sắm tài sản 3.670 tỷ, gấp 2,4 lần cùng kỳ; vay mới 3.070 tỷ, trả nợ gốc 1.780 tỷ. Từ lợi nhuận trước thuế 16.981 tỷ, cộng khấu hao 1.691 tỷ; các điều chỉnh khác trừ 1.322 tỷ (phần lớn là lãi đầu tư, tính ở dòng tiền đầu tư); các khoản phải trả giảm làm mất 3.355 tỷ (riêng phải trả người bán giảm 5.212 tỷ); phải thu, tồn kho, chi phí trả trước cộng lại thêm 460 tỷ; thuế đã nộp trừ 2.113 tỷ; còn 12.071 tỷ.
Ngày 30/9/2026: tiền và tiền gửi kỳ hạn 50.810 tỷ, bằng 48,4% tổng tài sản, gấp 11,9 lần tổng vay 4.262 tỷ; phải trả người bán giảm từ 11.925 xuống 6.713 tỷ; xây dựng dở dang lên 5.916 tỷ, riêng đường ống Lô B – Ô Môn 5.192 tỷ; cổ tức khai chia 9 tháng 6.107 tỷ, cuối kỳ còn phải trả 5.492 tỷ.
Điểm tựa, giới hạn và giả thuyết
Công ty nêu: 9 kho cảng, 5 hệ thống khí, 3 nhà máy xử lý khí; thị phần LPG trong nước trên 70%; cung cấp nguồn cho khoảng 70% sản lượng đạm và gần 7% sản lượng điện; ba kỷ lục (nhà máy xử lý khí lớn nhất, đường ống hai pha dài nhất, kho LNG đầu tiên). Bài không đánh giá khả năng bị thay thế. Theo công ty, bốn nhóm rủi ro: nguồn khí trong nước dự kiến tiếp tục suy giảm kèm sự cố thượng nguồn; thị trường LNG phụ thuộc giá nhập và việc huy động điện; khách công nghiệp và LPG chịu cạnh tranh (nhiên liệu thay thế, nhà cung cấp mới, chiết nạp trái phép); cơ chế, chính sách giá khí và cước vẫn cần thời gian.
Giả thuyết (Tâm An phân loại). Cấu trúc: đường ống, kho cảng, nhà máy xử lý (khó dựng lại nhanh) và thị phần LPG (công ty nêu). Tạm thời: giá dầu Brent đổi theo thị trường, và biên quý 2 là 18,0% rồi 15,7% ở quý 3. Chưa rõ: nguồn khí nội địa suy giảm bao nhiêu, và giá bán, giá mua khí.
Báo cáo không cho biết
- Lãi gộp riêng quý 3 theo sản phẩm (thuyết minh chỉ có lũy kế 9 tháng).
- Giá khí hay giá LPG mua vào, bán ra và công thức gắn với giá dầu.
- Số CNG riêng: số quý 3 và số 6 tháng khác định nghĩa.
- Phần LPG tự sản xuất của quý (chỉ có số cả năm).
Số bị loại vì lệch nguồn
- CNG: thuyết minh lũy kế 9 tháng ghi 815,6 tỷ nhưng thuyết minh báo cáo 6 tháng ghi 1.979,8 tỷ (6 tháng lớn hơn 9 tháng, khác định nghĩa nhóm): bài không nêu riêng CNG, chỉ để trong nhóm "khác".
- Chi phí mua khí từ chủ mỏ: 6 tháng 2025 là 9.209 tỷ (16,5% doanh thu) nhưng cả năm 2025 theo báo cáo thường niên là 34.069 tỷ (25,2%) do khác định nghĩa, phạm vi: chỉ so 6 tháng 2026 với 6 tháng 2025 trong cùng một báo cáo.
Ranh giới phân tích
Bài là nội dung giáo dục về cách đọc mô hình kinh doanh của một doanh nghiệp khí qua số liệu đã công bố. Bài không định giá, không khuyến nghị mua, bán hay nắm giữ, không dự báo kết quả kinh doanh hay giá cổ phiếu. Số quý 3 và 9 tháng 2026 chưa kiểm toán; hãy đối chiếu báo cáo gốc do doanh nghiệp công bố. Tâm An Chứng Khoán không liên kết với PV GAS.
Chương trong video
- 00:00 Nghịch lý quý 3/2026: doanh thu +11,3%, lợi nhuận sau thuế +74,9%
- 00:18 PV GAS bán gì; 00:39 công ty giải thích quý 3; 00:58 đòn bẩy; 01:24 chuỗi khí
- 01:51 Dải băng doanh thu và lãi gộp 9 tháng; 02:46 LPG tự sản xuất, kinh doanh; 03:09 mỗi sản phẩm một trăm đồng; 03:41 LNG làm loãng biên; 04:02 cầu lãi gộp
- 04:29 Từ lãi gộp đến lợi nhuận sau thuế (quý 3); 04:49 một trăm đồng chảy qua đường ống chi phí; 05:27 chi phí trên 100 đồng
- 06:03 Biên gộp 9 quý; 06:26 năm 2025: LNG gấp bốn lần; 06:50 biên gộp 2018–2026
- 07:22 Khách là bên liên quan; 07:43 dòng tiền chín tháng; 08:05 từ lợi nhuận đến dòng tiền; 08:34 bảng cân đối
- 09:07 Giới hạn; 09:25 điểm tựa công ty nêu; 09:46 bền hay tạm thời (giả thuyết); 10:06 điều báo cáo không cho biết
- 10:24 Trả lời: tiền của khí đi đâu
Đọc thêm
- GAS quý 3/2026: phân tích báo cáo tài chính
- Hồ sơ doanh nghiệp GAS và chuyên mục Hồ sơ doanh nghiệp
- Trang cổ phiếu GAS: chọn câu hỏi, xem câu trả lời dựng từ dữ liệu thật
Các tập khác của loạt Giải mã mô hình kinh doanh
- Tập 1: Bí mật nào giữ Vinamilk ở ngôi đầu ngành sữa? Điều tra bằng số liệu
- Tập 2: Cùng bán thép, vì sao Hòa Phát (HPG) khác? Đối đầu Hoa Sen, Nam Kim
- Tập 3: Nếu Gemalink dừng hoạt động, lợi nhuận Gemadept (GMD) mất bao nhiêu?
- Tập 4: PNJ: 100 đồng doanh thu đi qua những khâu nào mới còn 8,1 đồng lãi?
- Tập 5: Hào kinh tế của FPT nằm ở đâu? Rộng ra hay hẹp lại theo số liệu
- Tập 6: SAB: 100 đồng doanh thu đi qua những khâu nào mới còn 18,8 đồng lãi?
- Tập 7: PLX: 100 đồng doanh thu xăng dầu còn lại bao nhiêu?
- Tập 8: VHC: 100 đồng doanh thu cá tra còn lại bao nhiêu?
- Tập 9: DCM Đạm Cà Mau: doanh thu gần gấp đôi, lợi nhuận chỉ tăng 32%?
- Tập 10: REE: hạ tầng nước 0,8% doanh thu nhưng 10,9% lợi nhuận
- Tập 11: HAH Hải An: doanh thu giảm 7,4%, giá vốn tăng 1,9%
- Tập 12: VRE: doanh thu giảm 1,1% nhưng lợi nhuận tăng 57,4%
- Tập 14: SSI quý 3/2026: môi giới giảm 62,1% nhưng cho vay tăng 10,9%
- Tập 15: PV Power (POW): lãi 9 tháng 2026 +216% nhưng tiền kinh doanh -20%
- Tập 16: GVR quý 3/2026: doanh thu +2,3%, lợi nhuận +68,2% – từ cao su hay KCN?
- Tập 17: VCB quý 3/2026: lợi nhuận trước dự phòng +44,8%, sau thuế +0,2%
- Tập 18: BVH quý 3/2026: bảo hiểm gộp âm 512 tỷ, lợi nhuận sau thuế vẫn +6,2%
- Tập 19: PC1: doanh thu giảm 20,1%, lợi nhuận gộp tăng 6,2%
- Tập 20: IDC quý 3/2026: lãi sau thuế -44,9% – tiền thuê đất ghi doanh thu ra sao?
- Tập 21: PVT quý 3/2026: thương mại bán thêm 38,8% nhưng lãi gộp giảm 7,0%
- Tập 22: FRT: lợi nhuận quý 3 gấp 2,1 lần nhưng dòng tiền âm 1.356 tỷ
- Tập 23: MSN: lãi 9 tháng gấp 2,3 lần nhưng tiền kinh doanh giảm
- Tập 25: ACV quý 3/2026: phi hàng không +7,3%, lợi nhuận -35,1%, vì sao?
- Tập 26: VTP 9 tháng 2026: lãi gộp +21,2% nhưng lãi sau thuế -14,0%
- Tập 27: VHM quý 3/2026: lợi nhuận gộp +47,5 nghìn tỷ, sau thuế chỉ +18,6 nghìn tỷ
Xem toàn bộ loạt tại thẻ Giải mã mô hình kinh doanh.





